wtorek, 11 grudnia 2012

Aleksander Sołżenicyn obchodzi dzisiaj urodziny...

Kolejny z bardzo przeze mnie cenionych pisarzy obchodzi dzisiaj urodziny.
Ros. Александр Исаевич Солженицын, ur. się w 1918r., zm. 03.08.200r.
Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1970.
Studiował matematykę na wydziale fizyki i matematyki Państwowego Uniwersytetu w Rostowie. Równolegle był zaocznym słuchaczem Moskiewskiego Instytutu Filozofii, Literatury i Historii. Po ukończeniu studiów matematycznych w roku 1941 przez kilka miesięcy pracował jako nauczyciel matematyki w szkole.
W październiku 1941r. został zmobilizowany i trafił do szkoły artylerii, skąd w końcu 1942r. (lub na początku 1943r. według innych źródeł) skierowano go na front pod Orłem. Za postawę w walce otrzymał Order Wojny Ojczyźnianej drugiego stopnia, Order Czerwonej Gwiazdy oraz awans do stopnia kapitana artylerii. 
Został aresztowany w 1945r. po tym jak NKWD przechwyciło jego list do przyjaciela zawierający krytyczne opinie na temat sposobów prowadzenia wojny przez Związek Radziecki.
Po aresztowaniu trafił do więzienia na Łubiance. Na mocy artykułu 58, p. 10 (antyradziecka agitacja) i 11 (próba utworzenia organizacji antyradzieckiej) ówczesnego radzieckiego kodeksu karnego został skazany na 8 lat wychowawczego obozu pracy. 
Więziono go w obozie pod Moskwą, następnie pracował w szaraszce (specjalny obóz dla specjalistów i naukowców) w Marfinie, a w końcu przewieziono go do obozu w Jekybstuzie.
Został zwolniony w lutym 1953r. i skierowany na "wieczne osiedlenie" do wioski Kok-Terek w obwodzie dżambulskim w Kazachstanie. Po rozpoznaniu u niego raka żolądka poddawany był leczeniu naświetleniami w szpitalu w Taszkiencie, gdzie następnie przeszedł operację usunięcia guza. Pomimo zabiegu, nowotwór miał przerzuty i według diagnozy lekarzy-zesłańców postawionej w grudniu 1953r. Sołżenicynowi pozostały trzy miesiące życia. Jednak przerzuty nagle ustąpiły, co Sołżenicyn uznał za realizację Bożego zamysłu – opinię tę wielokrotnie podtrzymywał w przyszłości. W 1956r. (albo 1957 – według innych źródeł) został zrehabilitowany i wrócił do europejskiej części Związku Radzieckiego. Podjął pracę jako nauczyciel szkoły wiejskiej.
W tym okresie zajmował się już działalnością literacką, kontynuując to, co rozpoczął w warunkach obozowych. Według własnych wspomnień, od 1947r. tworzył jedyną możliwą dla łagiernika metodą – zapamiętując całe fragmenty utworów. Był wówczas przekonany, że za życia żaden jego utwór nie zostanie opublikowany.
Pracował między innymi nad utworem Krąg pierwszy i przygotowywał się do rozpoczęcia prac nad Archipelagiem Gułag. W 1959r. w ciągu trzech tygodni napisał opowiadanie Szcz-854 (Jeden dzień jednego więźnia). Po oddaniu do publikacji było ono rozprowadzane również w "niezależnym obiegu" w postaci ręcznych odpisów i wkrótce nazwisko Sołżenicyna stało się publicznie znane.
Historia publikacji Jednego dnia jest jednym z bardziej wyrazistych przykładów realiów panujących w Związku Radzieckim. Korzystając ze względnej swobody panującej w okresie odwilży za Chruszczowa, Sołżenicyn złożył Jeden dzień do publikacji w uważanym za liberalny miesięczniku Nowyj Mir. Jego redaktorem naczelnym był poeta Aleksander Trifonowicz Twardowski, mający dostęp do samego Chruszczowa. Maszynopis opowiadania pisarz przekazał przez byłego współwięźnia Lwa Kopielowa sekretarz działu prozy, Annie Samojłownie Berzer, której drogą zręcznych posunięć udało się wręczyć utwór bezpośrednio Twardowskiemu. Sołżenicynowi wypłacono zaliczkę w wysokości jego dotychczasowych dwuletnich dochodów, ale zabiegi wokół publikacji trwały jeszcze kilka miesięcy. W końcu, po ingerencjach redakcyjnych, stylistycznych i zmianie tytułu na Jeden dzień Iwana Denisowicza (wszystko za zgodą Sołżenicyna), opowiadanie ukazało się pod koniec 1962r.
Własne przeżycia i wiedza jaką zdobył w trakcie prac nad Archipelagiem spowodowały, że Sołżenicyn coraz bardziej przeistaczał się z ostrożnego przeciwnika w otwartego wroga ustroju radzieckiego. Zachowywał przy tym daleko posuniętą ostrożność, przechowując rękopisy utworów w rozproszeniu u przyjaciół. Niektóre z nich już wtedy "wyciekały" na Zachód.
W 1970 r. Aleksander Sołżenicyn otrzymał literacką Nagrodę Nobla za całokształt twórczości. W jej uzasadnieniu znalazły się m.in. słowa: za moralną siłę, z jaką spełnia obowiązki wobec niezastąpionych tradycji literatury rosyjskiej. Niektóre źródła podają, że nagroda przyznana została pisarzowi za Archipelag Gułag, jednak w 1970 dzieło to nie było jeszcze opublikowane (choć mogło być znane Komitetowi Noblowskiemu w nieoficjalnym odpisie). Sołżenicyn przez długi czas nie mógł zdecydować się na odebranie nagrody, obawiając się zakazu powrotu do ojczyzny.
We wrześniu 1973r. KGB skonfiskowało rękopis Archipelagu Gułag. W tej sytuacji pisarz zezwolił na publikację książki przez wydawnictwo YMCA Press, co nastąpiło w Paryżu w grudniu tego roku. Oliwy do ognia dolało opublikowanie na Zachodzie jego Listu do wodzów Związku Radzieckiego. W odpowiedzi władze podjęły zdecydowane działania. Zorganizowano akcję "spontanicznych" protestów zbiorowych ludu pracującego i lawinę indywidualnych oświadczeń. Sołżenicyna wezwano na przesłuchanie do prokuratury, a gdy się nie stawił, został na krótko aresztowany. Wydany specjalnie dekret Prezydium Rady Najwyższej ZSRR pozbawiał go obywatelstwa Związku Radzieckiego i nakazywał administracyjne wydalenie pisarza z ZSRR. Zrealizowano to natychmiast, wywożąc go samolotem do Frankfurtu nad Menem.
Po wydaleniu zamieszkał na krótko w Zurychu, a po odebraniu Nagrody Nobla i podróży do USAosiedlił rok później z rodziną w stanie Vermont. Po latach wraca do Rosji. W ostatnich latach życia pisarz chorował. 3 sierpnia 2008 roku zmarł na zawał serca w Moskwie.  
Dzieła
  • Kochaj rewolucję!
  • Jeden dzień Iwana Denisowicza.
  • Zdarzenie na stacji Kreczetowka (Zdarzenie na stacji Koczetowka)
  • Zagroda Matriony
  • Zachar Kalita
  • Krąg pierwszy
  • Oddział chorych na raka.
  • Sierpień czternastego
  • Archipelag GUŁag
  • Lenin w Zurychu
  • Październik szesnastego
  • 200 lat razem – kontrowersyjna praca poświęcona historii Żydów w Rosji od rozbiorów Polski po czasy współczesne (tom pierwszy – poświęcony okresowi 1795-1916, wydany w 2001r. tom drugi – poświęcony okresowi 1917-1995, wydany w  2002r.).
 Żródło wikipedia.

6 komentarzy:

  1. Wstyd przyznać, ale znam go tylko z nazwiska i z tego, że to dysydent.A kojarzę z nim Archipelag Gułag. Muszę to zmienić - koniecznie.)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Koniecznie, w bibliotece powinni mieć kilka jego tytułów.
      Ja czytałam Archipelag..i Jeden dzień Iwana Denisowicza. Polecam.

      Usuń
  2. A ty dzisiaj takich ambitnych autorów wrzucasz, że aż się czuję niedouczona:)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Bo dzisiaj kochana tacy ambitni pisarze mają urodziny.:)

      Usuń
  3. Zaczęło się od lektury, a skończyło na przetrząsaniu biblioteki i dzięki temu poznałam niezwykłego autora :)

    OdpowiedzUsuń
  4. Jesteś niemożliwa, ja z trudnością pamiętam urodziny rodzinne! Mam w planach Odział chorych na raka...

    OdpowiedzUsuń

Bez czytania będą usuwane komentarze zawierające spamy, linki do innych blogów. Mój blog, to nie słup ogłoszeniowy.