Polki w polu. Nieznana historia polskich chłopek we Francji - Maryla Laurent, Sylvie Aprile , Monika Salmon-Siama, Elżbieta Łątka-Likh, Janine Ponty

Wydawnictwo Marginesy, Moja ocena 5,5/6
Polki w polu. Nieznana historia polskich chłopek we Francji to książka ważna przede wszystkim dlatego, że pozwala usłyszeć głosy kobiet, które przez lata pozostawały na marginesie wielkich historycznych opowieści. Autorzy sięgają do niezwykle cennego źródła: listów polskich robotnic rolnych, które w latach 30. XX wieku wyjechały do pracy we Francji.
W tamtym okresie Francja nie była dla młodych Polek miejscem łatwym. Nasze bohaterki przyjeżdżały głównie z polskich wsi, na ogół bez znajomości języka i bez pewności, gdzie dokładnie trafią. Czekała na nie ciężka praca na farmach i w gospodarstwach, rozłąka z rodziną, samotność, a czasem także wyzysk i przemoc. W tych warunkach pisały listy do Julii Lachowicz-Duval, lwowianki, absolwentki Sorbony i inspektorki zajmującej się polskimi emigrantkami. Zwracały się do niej z zaufaniem – „Kochana Mamusiu”, „Droga Pani i Matko nasza” – prosząc o pomoc, radę i zwykłe ludzkie wsparcie.
To właśnie listy są największą siłą tej książki. Nie są jedynie materiałem historycznym, ale bezpośrednim świadectwem codziennego życia kobiet: ich pracy, tęsknoty, problemów rodzinnych, miłości, macierzyństwa i prób odnalezienia się w obcym kraju. Dzięki nim historia nabiera osobistego wymiaru. Zamiast anonimowej grupy „polskich emigrantek” widzimy konkretne kobiety, ich emocje, lęki, nadzieje i determinację.
Skala korespondencji, która zachowała się do naszych czasów, robi ogromne wrażenie. W Archiwum Departamentu Indre i Loary zachowało się około 1300 listów polskich imigrantek. Jest to jednak tylko część zbioru, ponieważ zachowana alfabetyczna lista nazwisk nadawczyń urywa się na literze „K”. Listy te zostały opracowane i przetłumaczone na język francuski przez zespół francuskich i polskich badaczek: Sylvie Aprile, Marylę Laurent, Elżbietę Łątkę-Likh, Monikę Salmon-Siamę i Janine Ponty. Wielkie podziękowania dla wszystkich pań badaczek i tłumaczek. Ich wkład jest nieoceniony. Dzieki nim mamy szanse poznać niezwykły fragmnt historii Polek na emigracji. 
W książce znalazło się 131 świadectw kobiet, które w pierwszej połowie lat 30. XX wieku szukały we Francji lepszego i bardziej godnego życia. Ich historie pokazują, jak wiele odwagi wymagało opuszczenie rodzinnej wsi i podjęcie pracy setki kilometrów od domu, w obcym kraju, w którym się nikogo nei zna i niczego nie rozumie. 
Polki w polu zdecydowanie warto przeczytać czytać. Podstawowy powód to oddanie hołdu tym niezwykłym kobietom oraz szansa na poznanie niezwykłego fragmentu historii naszych rodaczek. Gorąco zachęcam do lektury.
Jest to książka przede wszystkim dokumentalna i historyczna. Z tego też powodu nie należy oczekiwać klasycznej, wartkiej narracji. Jej siła tkwi gdzie indziej – w autentyczności zachowanych świadectw i możliwości obcowania z tekstami powstałymi niemal sto lat temu. Dzięki pracy badaczek listy, które mogły pozostać wyłącznie archiwalnym dokumentem, otrzymują nowe życie i trafiają do współczesnego czytelnika.
Polki w polu to książka spokojna, przejmująca, ale przede wszystkim potrzebna. Uzupełnia ona obraz i historię polskiej emigracji. Poznajemy jej wyjątkowy fragment. Poza tym oddajemy hołd prostym, ubogim i jakże odważnym kobietom ze wsi. Ówczesny los kobiet na wsi był okropny. Książka ta prezentuje bohaterki w innej, sprawczej roli, a nie tylko w charakterze biernych, podporządkowanych mężczyznom ofiar. To opowieść o ciężkiej pracy i tęsknocie, ale także o odwadze, solidarności i walce o własną godność. Warto po nią sięgnąć, szczególnie jeśli interesują nas historie zwykłych ludzi, kobiece doświadczenia oraz te fragmenty przeszłości, które przez długi czas pozostawały poza głównym nurtem opowieści. Zdecydowanie polecam. Polki w polu bardzo mnie poruszyły i na zawsze zostaną w mojej pamięci. 

Zapraszam na moje konto na Instagramie (klik) 

 

Zdrajcy, tchórze i kolaboranci. Portrety upadku - Krzysztof Drozdowski

 

Wydawnictwo Replika, Moja ocena 5/6
Historia II wojny światowej przez lata obrastała w symbole, pomniki i wielkie nazwiska. Pamiętamy bohaterów, powstania, bitwy i ludzi, którzy potrafili zachować godność w świecie pozbawionym niemal wszystkich normalnych zasad. Znacznie rzadziej zaglądamy jednak po drugiej stronie tej opowieści – tam, gdzie pojawiają się donosiciele, szmalcownicy, agenci, oportuniści i kolaboranci. Niestety, ale takich ludzi też było dużo. 
Krzysztof Drozdowski w książce Zdrajcy, tchórze i kolaboranci. Portrety upadku decyduje się właśnie na takie, inne spojrzenie. Autor stawia pytania, na które nie zawsze można odpowiedzieć jednym słowem i które oburzą wielu. I właśnie za tę odwagę należy tę książkę docenić.
Największą zaletą publikacji jest jej temat, ale jeszcze większą – sposób, w jaki go przedstawiono. Drozdowski nie ogranicza się bowiem do prostego wyliczenia osób, które zapisały się na kartach historii po jej ciemnej stronie. Próbuje przyjrzeć się mechanizmom, które prowadziły ludzi do zdrady, współpracy czy moralnego kompromisu. To ważne, gdyż często na wojnie nic nie jest tylko białe czy czarne.
W normalnym świecie łatwo powiedzieć, że należy być odważnym. W świecie okupacji odwaga oznaczała jednak często realne ryzyko śmierci – własnej lub najbliższych. Łatwo powiedzieć, że nie wolno współpracować z okupantem. Znacznie trudniej zrozumieć, gdzie kończyła się wymuszona uległość, a zaczynała świadoma kolaboracja. I właśnie ta granica interesuje autora najbardziej. Czy volksdeutsch był zawsze zdrajcą? Czy każdy funkcjonariusz policji granatowej był tylko narzędziem okupanta? Czy człowiek, który próbował ratować własne życie lub rodzinę, powinien być oceniany dokładnie tak samo jak ktoś, kto dla pieniędzy lub kariery świadomie wydawał innych w ręce wroga? Nie ma tu łatwych odpowiedzi. I bardzo dobrze.
Co ważne, już same pytania potrafią być bardziej interesujące niż gotowe odpowiedzi. Czy organizacje określane jako konspiracyjne rzeczywiście kierowały się wyłącznie walką z okupantem? A może część z nich myślała już wtedy przede wszystkim o Polsce, która miała powstać po wojnie?
Takie pytania burzą wygodny obraz przeszłości, jaki do tej pory nam serwowano.
Zrozumieć nie znaczy usprawiedliwić. Drozdowski stara sie zrozumieć, ale w najmniejszym nawet stopniu nie usprawiedliwia. Zrozumienie motywów nie oznacza usprawiedliwienia czynów.
Można próbować zrozumieć człowieka, który ze strachu podjął złą decyzję, i jednocześnie uznać tę decyzję za moralnie naganną. Można analizować okoliczności, które doprowadziły do zdrady, bez odbierania odpowiedzialności osobie, która jej dokonała. To rozróżnienie jest niezwykle istotne, szczególnie w przypadku historii wojennej.
Wspomniałam o ciekawych kwestiach, pytaniach, tematach. Jednym z nich jest problem policji granatowej oraz volksdeutschów – tematów, które doskonale pokazują, jak niebezpieczne jest stosowanie zbiorowych ocen.
Wojna wymuszała funkcjonowanie w systemach stworzonych przez okupanta. Nie każdy, kto znalazł się wewnątrz takiego systemu, miał identyczne motywacje i identyczny zakres odpowiedzialności. Jedni podporządkowywali się ze strachu, inni wykorzystywali sytuację dla własnych korzyści, jeszcze inni mogli próbować działać na rzecz swoich rodaków.
To nie oznacza, że odpowiedzialność znika. Oznacza natomiast, że historia wymaga od nas czegoś więcej niż szybkiego osądu.
I właśnie w tym miejscu książka staje się szczególnie interesująca. Zamiast pytać wyłącznie „kto był dobry, a kto zły?”, zachęca do zadania znacznie trudniejszego pytania: „jak doszło do tego, że ten człowiek znalazł się właśnie po tej stronie?”.
Wojna była również walką o przyszłą Polskę
Ważnym elementem tej historii jest także działalność Gwardii Ludowej i Armii Ludowej.
Okupowana Polska nie była politycznym monolitem. Różne środowiska konspiracyjne miały odmienne wizje przyszłości kraju, a walka z Niemcami nie oznaczała automatycznie zgody co do tego, jak powinna wyglądać Polska po zakończeniu wojny.
To szczególnie istotne w kontekście ruchu komunistycznego i jego powojennej roli.
Czy książka jest kontrowersyjna? Z pewnością może być. I nie jest to wada.
Tematy zdrady, agentury i kolaboracji zawsze będą wywoływać emocje, szczególnie gdy dotyczą postaci obecnych w polskiej pamięci historycznej. Każda próba zakwestionowania utrwalonej interpretacji spotka się zapewne zarówno z zainteresowaniem, jak i krytyką.
W przypadku takich książek szczególnie ważne jest więc zachowanie przez czytelnika zdrowego dystansu. Mocna teza nie jest jeszcze dowodem. Kontrowersyjna hipoteza nie staje się faktem tylko dlatego, że brzmi sensacyjnie.
Najlepszą reakcją na tego rodzaju publikację nie powinno być bezrefleksyjne przyjęcie jej tez ani automatyczne ich odrzucenie. Powinno nią być sprawdzenie, porównanie i własna refleksja.
I właśnie wtedy książka historyczna spełnia swoją najważniejszą funkcję.
Zdrajcy, tchórze i kolaboranci. Portrety upadku to książka dla czytelnika, który od historii oczekuje czegoś więcej niż gotowych odpowiedzi.
Jej największą siłą jest odwaga w podejmowaniu tematów trudnych i niejednoznacznych. To publikacja, która przypomina, że między bohaterstwem a zdradą istniała cała paleta ludzkich zachowań – a wojna była brutalnym egzaminem, którego nie wszyscy zdali.
Nie jest to książka, którą warto czytać po to, aby znaleźć kolejnych bohaterów do pomników albo kolejnych winnych do potępienia.
Warto ją przeczytać po to, by zrozumieć, jak cienka potrafi być granica między strachem a tchórzostwem, przetrwaniem a oportunizmem, lojalnością a zdradą.
I być może właśnie dlatego po zamknięciu książki najdłużej pozostaje nie pytanie o to, kto zdradził, lecz inne – znacznie bardziej niepokojące: Co ja bym zrobiła, gdybym musiała dokonać wyboru w świecie, w którym każda decyzja może kosztować życie? Polecam. 

Zapraszam na moje konto na Instagramie (klik) 

 

Skradzione piękno - Diana Brzezińska

 

Wydawnictwo Czwarta Strona, Mja ocena 4-/6
Skradzione piękno to thriller kryminalny, który łączy świat sztuki z tajemniczymi zaginięciami kobiet. Sam pomysł na fabułę jest ciekawy – tajemnicza artystka, seria niezwykle cennych portretów i modelki, które zaczynają znikać bez śladu. 
Na plus zdecydowanie wypada sam koncept historii. Wątek obsesji sztuką, sławy i dążenia do nieśmiertelności nadaje kryminałowi nieco bardziej oryginalnego charakteru. Ciekawą postacią jest również Oskar Pieniążek – asystent Astrid i miłośnik podcastów kryminalnych, który zaczyna dostrzegać powiązania między pozornie niezwiązanymi ze sobą wydarzeniami. Jego dociekliwość pozwala czytelnikowi stopniowo odkrywać kolejne elementy zagadki.
Książka potrafi zainteresować i ma kilka momentów, które rzeczywiście budują napięcie. Autorka umiejętnie podrzuca kolejne pytania i zachęca do zastanawiania się, co tak naprawdę kryje się za sukcesem Astrid. 
Jednocześnie mam wrażenie, że potencjał tej historii nie został wykorzystany w takim stopniu, jakiego oczekiwałam. Fabuła jest interesująca, ale momentami zabrakło mi większego napięcia i mocniejszego poczucia zagrożenia. Niektóre fragmenty były dla mnie zbyt spokojne, a pewne rozwiązania można było przewidzieć wcześniej. Liczyłam również na to, że tajemnica Astrid będzie bardziej złożona i mocniej mnie zaskoczy. 
To książka dla osób, które lubią kryminały z klimatem, tajemnicą i nieoczywistym tłem. Szczególnie interesujące jest połączenie zafascynowania sztuką z kryminalną zagadką – dzięki temu historia wyróżnia się na tle typowych thrillerów. Jeżeli lubicie wciągajace, lekkie książki to Skradzione piekno będzie dobrym wyborem, ale...
Diana Brzezińska to świetna autorka. Czytałam wszystkie jej wcześniejsze książki. Seria z Prokurator Sawicką jest mistrzowska. Jednak Skradzione piękno nie zachwyciło mnie tak jak inne książki pisarki. 
Czy polecam? Tak, szczególnie osobom, które lubią kryminały osadzone w nietypowym środowisku i historie, w których za pozornym pięknem kryje się coś mrocznego. Jeśli jednak znacie wcześniejsze książki autorki, warto podejść do tej historii z nieco mniejszymi oczekiwaniami. Dla mnie Skradzione piękno jest niezłą lekturą, ale zdecydowanie nie najlepszą książką Diany Brzezińskiej – wcześniejsze powieści autorki oceniam dużo wyżej i to do nich chętniej będę wracać.

 Zapraszam na moje konto na Instagramie (klik)

Dom Róży. Krýsuvik - Hubert Klimko-Dobrzaniecki

 

Wydawnictwo Noir sur Blanc , Moja ocena 5/6
Są książki, które opowiadają historie, i są takie, które po przeczytaniu zostawiają w człowieku niepokój. Dom Róży. Krýsuvik Huberta Klimko-Dobrzanieckiego należy zdecydowanie do tej drugiej kategorii. To niewielka objętościowo książka, ale jej ciężar emocjonalny jest zaskakująco duży. Dwie nowele — Dom Róży i Krýsuvik — łączy Islandia. Kraina opisana przez autora jest surowa, piękna, zimna i pozornie odległa od naszych codziennych problemów. Pisarz przygląda się sprawom najbardziej uniwersalnym: starości, samotności, miłości, rodzinie, przemijaniu i śmierci.
Dom Róży zaczyna się niemal niepozornie. Jest praca w islandzkim domu opieki, są mieszkańcy, ich codzienne rytuały, choroby, dziwactwa i słabości. Klimko-Dobrzaniecki po raz kolejny udowadnia, że nie potrzebuje wielkich słów, żeby pokazać rzeczy ostateczne. Patrzy na starość z bliska, szczerze, w sposób poruszający. Nie upiększa jej. Pokazuje człowieka wtedy, kiedy zostaje mu odebrane niemal wszystko. Niezwykle poruszające szczególnie dla osób, które jak ja opiekują się starszą osobą.
I właśnie dlatego ta część książki tak mocno działa. Autor opowiada o starości w ciekawy, niebanalny sposób. Warto przeczytać. Jestem pewna, że ta treść na długo zostanie w waszej pamięci. Ludzka samotność i świadomość przemijania na dalekiej Islandii - to porusza, bardzo. 
Nowela Krýsuvik prowadzi nas w zupełnie inną stronę. Tutaj pojawia się pragnienie początku: domu, miłości, rodziny, zwyczajnego szczęścia. Bohaterka to niewidoma od urodzenia Islandka. Jej historia jest prosta, ale pod tą prostotą kryje się pytanie, którego nie da się łatwo uciszyć: czy człowiek rzeczywiście może zaplanować własne szczęście?
Mamy surowy krajobraz, mamy dom, który ma stać się schronieniem, jest rodzina i jest nadzieja. A nad wszystkim unosi się jednak coś nieuchronnego — Los. To właśnie w tej noweli szczególnie mocno widać, jak Klimko-Dobrzaniecki potrafi mówić o wielkich sprawach bez patosu. Nie potrzebuje filozoficznych traktatów. Wystarczy mu człowiek próbujący zbudować własny kawałek świata.
Obie historie, choć tak różne, zaczynają się w pewnym momencie ze sobą łączyć. Jedna opowiada o końcu życia, druga o jego budowaniu. Jedna patrzy na człowieka stojącego u kresu, druga na człowieka, który dopiero próbuje stworzyć sobie przyszłość. Pomiędzy nimi rozciąga się Islandia — niemal osobny bohater tej książki.
To właśnie Islandia jest tutaj niezwykła. Nie pocztówkowa, nie turystyczna i niekoniecznie piękna w oczywisty sposób. To Islandia wiatru, pustki, ciemności i przestrzeni. Kraj, w którym natura potrafi przytłoczyć człowieka, a jednocześnie wydobyć z niego to, co najbardziej pierwotne. Klimko-Dobrzaniecki wykorzystuje ten krajobraz znakomicie. Surowość wyspy staje się odbiciem surowości ludzkiego losu.
Największą siłą książki jest jednak język. Autor pisze prosto, oszczędnie, bez niepotrzebnych ozdobników. I właśnie dlatego jego obrazy tak mocno zapadają w pamięć. Nie próbuje za wszelką cenę być „literacki”. Pozwala, żeby literaturę zrobiły za niego rzeczywistość, ludzie i ich historie.
Po lekturze Domu Róży. Krýsuvik trudno powiedzieć, że przeczytało się po prostu dwie nowele. To raczej spotkanie z człowiekiem postawionym wobec rzeczy, których nie da się pokonać: czasem, śmiercią, przypadkiem i własnym pragnieniem szczęścia.
I może właśnie dlatego ta książka jest tak niepokojąca. Pokazuje ona dwa odrębne światy, które żyją obok siebie, w pewnym momencie się przenikają, a ich część dotknie każdego z nas. 
Dom Róży. Krýsuvik to książka o Islandii, ale przede wszystkim o człowieku. O tym, jak bardzo chcemy kochać, być potrzebni i pozostawić po sobie jakiś ślad — i jak niewiele ostatecznie od nas zależy. Jest smutna, ale nie pozbawiona czułości. Brutalna, ale nie cyniczna. Prosta, a jednocześnie pełna pytań, które zostają z czytelnikiem długo po zamknięciu książki.
To jedna z tych lektur, do których niekoniecznie chce się wracać dla przyjemności. Wraca się do nich, ponieważ coś w nas poruszyły. I właśnie w tym tkwi ich prawdziwa wartość. Zdecydowanie polecam. Autor zostawił mnie z czymś więcej niż rozmyślaniami i niepokojem. 

Zapraszam na moje konto na Instagramie (klik) 

Klub żon seryjnych morderców

 

Wydawnictwo Poznańskie, Moja ocena 3,5/6
Po opisie Klubu żon seryjnych morderców spodziewałam się czegoś znacznie bardziej wciągającego. Sam pomysł wydawał się naprawdę obiecujący, może odrobinę szalony. Bohaterki to trzy kobiety, których byli mężowie okazali się seryjnymi mordercami. Kobiety próbują rozwikłać sprawę kolejnych zabójstw. Do tego lata 60., małe miasteczko i bohaterki, które z własnego doświadczenia wiedzą, jak mogą myśleć mordercy. Motyw trzech bohaterek i ich relacji zapowiadał się ciekawie. Każda z bohaterek ma inną osobowość i doświadczenia, a wspólna przeszłość sprawia, że tworzą całkiem interesujący zespół. Brzmiało to jak przepis na całkiem dobry thriller.
Niestety w moim odczuciu potencjał tego pomysłu nie został w pełni wykorzystany. Książka nie jest ani typowym thrillerem, ani powieścią obyczajową. Trochę balansuje pomiędzy jednym a drugim i przez to momentami trudno było mi określić, czym właściwie chce być. Miałam wrażenie, że sama autorka nie do końca obrała kierunek, w którym chce tę historię poprowadzić.
Wątek kryminalny nie trzymał mnie szczególnie mocno w napięciu, ale z kolei część obyczajowa wciągnęła mnie na tyle, że dosyć mocno zaangażowałam się w losy bohaterek, te bardziej obyczajowe losy.
Same bohaterki są różne i każda ma własną historię, co jest ciekawie ukazane. Motyw społecznego napiętnowania kobiet za zbrodnie popełnione przez ich mężów jest ciekawy, podobnie jak temat poczucia winy i próby odzyskania własnej tożsamości. Ta kwestia została dosyć dobrze przedstawiona. 
Mimo pluśów i zalet książki, im dalej czytałam, tym bardziej miałam poczucie, że coś tu nie do końca działa. Historia zapowiadała się na naprawdę porządną lekturę, ale ostatecznie okazała się dość nierówna. Czytałam dalej głównie z ciekawości, żeby dowiedzieć się, jak autorka zamknie całą historię. Nie było jednak tego charakterystycznego uczucia „muszę przeczytać jeszcze jeden rozdział”. Doczytalam do końca, bo byłam ciekawa jaki bedzie finał, ale bez wow.
Nie mogę powiedzieć, że była to książka całkowicie nieudana, bo sam koncept jest interesujący i kilka jego elementów naprawdę miało potencjał, bohaterki zostały ciekawie ukazane. Jednak wykonanie pozostawiło u mnie spory niedosyt. Zabrakło mi zarówno większych emocji, jak i napięcia, którego spodziewałam się po historii o żonach seryjnych morderców.
Ostatecznie – przeczytać można, szczególnie jeśli zainteresował Was sam pomysł, ale zdecydowanie nie jest to książka, która zostanie ze mną na dłużej. Nie odradzam lektury. Każdy powinien sam wyrobić sobie zdanie.

Jane Austen. Miłość, która stała się literaturą - Catherine Bell

 

Wydawnictwo Marginesy, Moja ocena 4,5/6
Jane Austen należy do tych pisarek, których życie wydaje się niemal równie interesujące jak stworzone przez nie powieści. Nic więc dziwnego, że jej biografia wciąż inspiruje kolejnych autorów. Catherine Bell w książce Jane Austen. Miłość, która stała się literaturą podejmuje próbę opowiedzenia historii młodej kobiety, która w świecie ograniczającym kobiecą niezależność postanowiła przede wszystkim pozostać wierna pisaniu.
Akcja rozpoczyna się w 1795 roku w Steventon, gdzie poznajemy 20-letnią Jane jako córkę wikarego, uważną obserwatorkę otaczających ją ludzi i dziewczynę zdecydowanie bardziej zainteresowaną papierem i atramentem niż poszukiwaniem odpowiedniego kandydata na męża. Bell prowadzi czytelnika przez kolejne etapy życia przyszłej autorki: pierwsze literackie próby, niepewność finansową, rozczarowania oraz trudną drogę do publikacji. Najciekawszym elementem książki jest właśnie pokazanie, jak osobiste doświadczenia mogły przenikać do literatury. Bell ciekawie pokazuje, że Austen nie tworzyła w oderwaniu od rzeczywistości. Żyła w świecie, w którym małżeństwo było dla wielu kobiet przede wszystkim koniecznością ekonomiczną, a niezależność finansowa należała do rzadkości. Na tym tle jej determinacja, by mimo wszystko pisać, nabiera szczególnego znaczenia.
Nie oznacza to jednak, że Jane Austen. Miłość, która stała się literaturą jest książką pozbawioną słabszych stron. Mam wrażenie, że tam, gdzie brakuje pewności co do faktów, autorka zaciera granicę między tym, co wiemy o życiu pisarki, a tym, co chcielibyśmy sobie o nim wyobrazić. Puszczone przez Bell wodze fantazji są bardzo ciekawe, ale na ile mają oparcie w faktach, nawet szczątkowych? Tego niestety nie wiem. 
To zdecydowanie ciekawa, warta lektury książka. Jednak jest ona bardziej skierowana do czytelników, którzy chcą przede wszystkim zanurzyć się w atmosferze epoki i spojrzeć na autorkę Dumy i uprzedzenia jako na kobietę z krwi i kości, a nie pomnikową postać z historii literatury. Dla części czytelników emocjonalny i nieco fabularyzowany sposób opowiadania może być zaletą, dla innych – uproszczeniem złożonej biografii.
Książka ma niewątliwie swój urok. To przede wszystkim bardzo ciekawa opowieść o konsekwencji, dążeniu do zrealizowania marzeń i potrzebie tworzenia. Jane Austen nie zostaje przedstawiona jedynie jako genialna autorka. Widzimy kobietę, która doświadcza odmów, niepewności i strat, a mimo to nie rezygnuje z własnego głosu. Pisanie staje się dla niej nie tylko pasją, ale również przestrzenią wolności.
Plusem jest także pokazanie życia kobiet sprzed ponad 2 stuleci. Pod tym kątem to bardzo ciekawa lektura. 
Jane Austen. Miłość, która stała się literaturą jest godna polecenia. Książka zainteresuje tych, którzy chcą spojrzeć na słynną pisarkę przede wszystkim przez pryzmat jej codzienności, emocji i możliwych inspiracji. Catherine Bell stworzyła historię momentami trochę zbyt romantyczną i nieco przewidywalną, ale jednocześnie przypominającą, że za wielką literaturą często kryje się zwykłe, pełne ograniczeń życie oraz niezwykła determinacja.

Zapraszam na moje konto na Instagramie (klik) 

 

Mąż, którego zabiła - Mina Sakurai

 

Wydawnictwo IV Strona, Moja ocena 2/6
Wielkie rozczarowanie. Jest to jedna z tych książek, po których zamknięciu zastanawiam się, jak to możliwe, że tak ciekawie zapowiadający się pomysł został wykorzystany w tak rozczarowujący sposób. Dawno żadna książka mnie tak nie zawiodła. Sam opis zapowiadał historię pełną napięcia, tajemnic, psychologicznej gry i niepewności. Kobieta zepchnęła męża z klifu, przez pięć lat żyła z przekonaniem, że go zabiła, a potem mężczyzna niespodziewanie wraca i twierdzi, że niczego nie pamięta. Brzmi intrygująco, prawda? Problem w tym, że za tym naprawdę świetnym punktem wyjścia nie poszła równie dobra historia.
Miałam nadzieję na thriller, który będzie trzymał mnie w napięciu. Liczyłam na pytania bez łatwych odpowiedzi. Niestety, zamiast narastającego napięcia dostałam historię, która przez dużą część czasu stoi niemal w miejscu i nudzi, po prostu nudzi.
I właśnie tempo jest dla mnie jednym z największych problemów tej książki. Mąż, którego zabiła nie jest szczególnie obszerną powieścią, a mimo to miałam wrażenie, że czytam ją znacznie dłużej, niż powinnam. W wielu momentach niewiele się dzieje, a kolejne sceny nie budują odpowiednio atmosfery ani nie prowadzą historii do wyczekiwanego przełomu. Zamiast napięcia pojawia się monotonia, a zamiast poczucia, że zbliżamy się do rozwiązania zagadki – wrażenie krążenia wokół tych samych tematów.
Najbardziej zabrakło mi emocji. Przy takiej historii powinno ich być mnóstwo. Przecież mamy kobietę, która uważa, że zamordowała własnego męża, człowieka, który według niej był brutalny i zniszczył jej życie, a po pięciu latach ten sam mężczyzna pojawia się ponownie u jej drzwi. Do tego twierdzi, że niczego nie pamięta i zachowuje się zupełnie inaczej niż człowiek, którego Mana znała. To jest materiał na naprawdę mocny, duszny thriller psychologiczny. Tymczasem wiele scen nie wywoływało we mnie praktycznie żadnych emocji poza znudzeniem. Czytałam, ale trudno było mi poczuć niepokój, strach czy choćby ekscytację.
Zabrakło mi też tajemniczości i prawdziwego efektu „wow”. Przy takim punkcie wyjścia aż prosiło się o liczne zwroty akcji, fałszywe tropy i momenty, w których czytelnik zaczyna kwestionować wszystko, co do tej pory przeczytał. Chciałam być wodzona na manowce. Chciałam podejrzewać wszystkich i nikomu nie ufać. Chciałam w pewnym momencie pomyśleć: „Nie, tego się absolutnie nie spodziewałam!”. Tymczasem nic z tego.
Mam też wrażenie, że w książce znalazło się sporo fragmentów, które można było skrócić albo całkowicie usunąć bez większej szkody dla fabuły. Były dla mnie zwyczajnie nużące i sprawiały wrażenie zapychaczy, które miały wypełnić historię, zamiast rzeczywiście ją rozwijać. Zupełnie bez sensu.
Największe rozczarowanie wynika jednak z tego, że ta książka naprawdę miała potencjał. Sam pomysł jest bardzo dobry i zdecydowanie przyciąga uwagę. Kobieta, która zabiła męża, a następnie po latach spotyka go żywego – to świetny fundament pod thriller psychologiczny. Można było z tego stworzyć niezwykle klaustrofobiczną, niepokojącą historię o pamięci, traumie, manipulacji, przemocy i pytaniu o to, czy człowiek naprawdę może stać się kimś zupełnie innym. Niestety, w moim odczuciu potencjał ten nie został odpowiednio wykorzystany. Wielka szkoda. 
Ostatecznie Mąż, którego zabiła okazał się dla mnie książką dużo słabszą, niż sugerował opis i sam pomysł. Liczyłam na pełen napięcia thriller psychologiczny, dostałam natomiast historię, która przez znaczną część czasu była dla mnie zbyt spokojna, monotonna, mało emocjonująca żeby nie napisać - nidna. Zabrakło mi mocniejszej atmosfery, większej dawki tajemnicy, bardziej wyrazistych emocji i przede wszystkim zaskoczeń, które sprawiłyby, że historia rzeczywiście zapadłaby mi w pamięć. Zabrakło mi też zwyczajnie sensu. 
Szkoda, bo punkt wyjścia był naprawdę obiecujący. Niestety, samo „co by było, gdyby mąż, którego uważałaś za martwego, nagle wrócił?” nie wystarczyło, żeby stworzyć angażujący thriller. 
To jedna z tych historii, przy których po przeczytaniu myślę przede wszystkim o tym, czym mogła być, gdyby autorka mocniej postawiła na napięcie, emocje, tajemnicę i psychologiczną grę. Niestety, zamiast zachwytu zostało przede wszystkim rozczarowanie i poczucie niewykorzystanego potencjału. Nie polecam. 

Zapraszam na moje konto na Instagramie (klik)  

 

Zosia - Beata Kępińska

 

Wydawnictwo Zysk i S-ka, Moja ocena 5/6
Zosia to poruszająca, ciekawa opowieść o zwykłej kobiecie, której życie przypadło na niezwykły i burzliwy okres historii. Autorka przenosi czytelnika do mojego rodzinnego miasta, do Łodzi . Mamy burzliwy i trudny okres - przełom XIX i XX wieku. Kępińska świetnie pokazuje świat biednych rodzin robotniczych, ich codzienne troski, marzenia oraz walkę o zachowanie godności. Ówczesnej Łodzi daleko było do ziemi obiecanej dla każdego. 
Tytułowa bohaterka przychodzi na świat w polsko-niemieckiej rodzinie Trzecińskich. Dorasta w bardzo skromnych warunkach, w domu, w którym wraz z pojawianiem się kolejnych dzieci coraz trudniej jest związać koniec z końcem. Zosia od najmłodszych lat okazuje się dziewczynką wrażliwą i spragnioną wiedzy. Nie ma jednak takich możliwości edukacji jak chłopcy, dlatego zdobywa wiedzę podczas tajnych kompletów. Rozbudzony przez ojca głód nauki staje się jednym z najważniejszych pragnień jej życia.
Marzeniem Zosi jest klasztor, który jawi jej się nie tylko jako miejsce modlitwy, lecz również nauki i szansy na rozwój. Los przygotował jednak dla niej zupełnie inną drogę. Ojciec podejmuje decyzje dotyczące jej przyszłości, a nawet wyboru męża. Zosia, przyzwyczajona do stawiania potrzeb innych ponad własnymi, z pokorą i wytrwałością mierzy się z kolejnymi trudnościami. Bieda, śmierć bliskich, niespełnione marzenia i codzienna walka o przetrwanie stają się częścią jej życia.
Jedną z największych zalet powieści jest ukazanie wielkiej historii robotniczej Łodzi (i nie tylko) z perspektywy zwykłego człowieka. W tle losów Zosi rozgrywają się ważne wydarzenia: wojna, odzyskanie niepodległości, trudne początki wolnej Polski, inflacja i polityczny chaos. Jednak historia nie dominuje nad bohaterką. Jest raczej siłą, która nieustannie wpływa na jej życie i zmusza ją do kolejnych wyborów. Dzięki temu wydarzenia znane z podręczników nabierają bardziej ludzkiego i osobistego wymiaru.
Łódź (moje rodzinne miasto) odgrywa w tej historii ważną rolę, jest nieomal pełnoprawnym bohaterem. Jest miejscem, w którym spotykają się różne kultury, narodowości i środowiska społeczne. Polsko-niemieckie korzenie rodziny Trzecińskich dodatkowo podkreślają wielokulturowy charakter miasta i złożoność relacji międzyludzkich. Sama Łódź jest bardzo ciekawie zaprezentowana. Od razu rzuca sie w oczy spora ilość trudu jaki zadała sobie autorka żeby zdobyć informacje, opisy Łodzi.
Zosia jest bohaterką, którą można polubić i której losy budzą współczucie. Jej siła nie polega na dokonywaniu wielkich, spektakularnych czynów, ale na codziennej wytrwałości. To kobieta, która mimo przeciwności stara się zachować wrażliwość i troskę o innych. Właśnie ta zwyczajność czyni jej historię tak przejmującą.
Beata Kępińska stworzyła opowieść o kobietach, których głos często pozostawał niesłyszany, a marzenia musiały ustąpić miejsca obowiązkom i oczekiwaniom rodziny. Autorka zwraca uwagę na los kobiet, których życie często pozostawało na drugim planie wobec wielkich wydarzeń historycznych. Tymczasem to właśnie one nierzadko ponosiły ogromną odpowiedzialność za dom i rodzinę. Musiały radzić sobie z biedą, wychowywać dzieci, opiekować się chorymi i przeżywać śmierć bliskich, często nie mając prawa do samodzielnego decydowania o własnej przyszłości. Historia Zosi może być odczytywana jako hołd dla takich kobiet – cichych, wytrwałych i niewidocznych w oficjalnych opowieściach o historii.
Zosia skłania do refleksji nad tym, jak wiele w życiu człowieka zależy od czasów, w których przyszło mu żyć, oraz jak trudno jest realizować własne pragnienia, gdy o przyszłości decydują inni. Polecam, bardzo dobra, ciekawa i mądra powieść.

 

Sydonia von Bork. Czarownica, która zniszczyła pomorską dynastię książęcą - Wilhelm Meinhold

 

Wydawnictwo Zysk i S-ka
Sydonia von Bork. Czarownica, która zniszczyła pomorską dynastię książęcą to książka, wobec której mam mieszane uczucia. Z jednej strony jest to bardzo interesująca, mroczna opowieść o jednej z najbardziej znanych postaci związanych z dawnymi dziejami Pomorza. Z drugiej strony sposób przedstawienia głównej bohaterki jest tak jednostronny i przesadzony, że trudno traktować tę historię jako próbę obiektywnego pokazania Sydonii von Bork.
Meinhold stworzył swoją opowieść na początku XIX wieku. Jest to bardzo ważne, ponieważ książkę należy czytać z uwzględnieniem epoki, w której powstała. Ówczesne podejście do historii, religii, czarownictwa, moralności i kobiecości było zupełnie inne niż współcześnie. Dlatego część informacji przedstawionych przez autora może być dziś nieaktualna albo wymagać konfrontacji ze współczesnymi badaniami historycznymi. Inny jest również język książki. W wielu miejscach sposób wypowiadania się bohaterów, opisy oraz komentarze narratora mogą wydawać się współczesnemu czytelnikowi bardzo staroświeckie.
Największe wrażenie zrobiła na mnie jednak sama postać Sydonii. Meinhold nie próbuje stworzyć bohaterki, którą łatwo polubić. Wręcz przeciwnie – od pierwszych stron bardzo wyraźnie sugeruje czytelnikowi, jak powinien ją odbierać. Sydonia jest przedstawiana przede wszystkim jako kobieta zła, przebiegła, mściwa i niebezpieczna. Autor niemal nie daje jej możliwości obrony. Nie próbuje wnikliwiej zastanowić się nad tym, dlaczego zachowuje się właśnie w taki sposób, jakie wydarzenia ją ukształtowały i czy wszystkie oskarżenia kierowane pod jej adresem są rzeczywiście sprawiedliwe.
Można odnieść wrażenie, że autor celowo przesadza w kreowaniu jej wizerunku. Jego Sydonia nie jest po prostu silną czy niezależną kobietą. Jest przede wszystkim butna, przebiegła, manipulująca innymi, kapryśna, zła. Autor przedstawia ją jako osobę, która potrafi wykorzystywać innych dla własnych celów i nie cofa się przed intrygami. Jej zachowanie jest często tak przerysowane, że momentami przypomina bardziej literacki portret „złej czarownicy” niż próbę pokazania prawdziwej osoby.
Określenie takie jak „potwór” dobrze pasuje do sposobu, w jaki została skonstruowana ta postać. Sydonia jest niemal uosobieniem zła i tego co w XIX wieku było uważane za złe u kobiet. Trudno znaleźć w książce chwile, w których narrator pozwala czytelnikowi spojrzeć na nią z większym współczuciem albo spróbować zrozumieć jej motywacje. Jeżeli pojawia się okazja do przedstawienia jej w złym świetle, autor bardzo chętnie z niej korzysta. Sami przyznacie, że nie taka powinna być książka historyczno - bioograficzna. To wg. mnie jest największa wada książki.
Zastanawiam się, czy autor zrobił to celowo, aby wzbudzić kontrowersje i zainteresowanie czytelnika. Taki sposób przedstawienia bohaterki z pewnością sprawia, że trudno przejść obok niej obojętnie. Sydonia wzbudza emocje: można ją potępiać, można się jej obawiać, ale trudno ją zapomnieć. 
Trzeba jednak pamiętać, że książka powstała w czasach, kiedy opowieści o czarownicach i zjawiskach nadprzyrodzonych miały zupełnie inny charakter. Współczesny czytelnik może patrzeć na nie z dystansem. Dzisiaj łatwiej zauważyć, że oskarżenie kogoś o czary mogło być elementem konfliktów społecznych, politycznych czy osobistych. Dlatego warto oddzielić historyczną Sydonię von Bork od jej literackiego obrazu stworzonego przez Meinholda.
Dużą zaletą książki jest natomiast jej klimat. Jest mrocznie, tajemniczo i momentami naprawdę niepokojąco. Autor potrafi budować atmosferę zagrożenia i sprawić, że czytelnik chce wiedzieć, co wydarzy się dalej. Historia Sydonii, konfliktów, intryg i nieszczęść związanych z pomorską dynastią książęcą ma w sobie coś z gotyckiej opowieści. Nie jest to jednak lekka lektura. W wielu miejscach tempo jest nierówne, a rozbudowane opisy i sposób prowadzenia narracji mogą współczesnego czytelnika znużyć.
Na plus należy zdecydowanie zaliczyć tłumaczenie. Barbara Grunwald-Hajdasz spisała się doskonale. Największą zaletą książki jest jednak fakt, iż potrafi ona sprowokować do myślenia. Po przeczytaniu nie przestajemy interesować się Sydonią, ale zaczynamy również zastanawiać się nad tym, jak powstają legendy. Czy Sydonia rzeczywiście była tak zła, jak przedstawia ją Meinhold? Czy naprawdę była „czarownicą”, czy może stała się nią w oczach ludzi i późniejszych autorów? Czy jej historia została z czasem tak mocno przekształcona, że trudno już oddzielić fakty od legendy?
Właśnie dlatego moja ocena tej książki jest niejednoznaczna. Mam wobec niej mieszane uczucia. Z jednej strony doceniam atmosferę, ciekawą historię, wyrazistą bohaterkę i dobre tłumaczenie. Z drugiej strony przeszkadza mi bardzo jednostronne przedstawienie Sydonii. Brakuje mi większego dystansu autora i próby pokazania jej również jako człowieka, a nie wyłącznie jako źródła zła. Sydonia... jest warta lektury. Należy jednak pamiętać, że nie jest to książka, którą powinno się czytać jako współczesne opracowanie historyczne. Meinhold pisał o Sydonii von Bork na początku XIX wieku, dlatego jego wiedza, sposób interpretowania wydarzeń oraz dostępne wówczas źródła były inne niż dzisiaj. Niektóre informacje mogą być nieaktualne, a część przedstawionych wydarzeń należy traktować jako element literackiej wizji autora. Czytelnik powinien więc zachować pewien dystans i nie przyjmować wszystkich sądów narratora jako bezdyskusyjnych faktów. Zachęcam do lektury. 

Zapraszam na moje konto na Instagramie (klik)  

Maria Skłodowska-Curie. Rebeliantka - Angelika Kuźniak

 

Wydawnictwo Literackie, Moja ocena 6/6
Maria Skłodowska-Curie to postać, o której wydawałoby się, że napisano już wszystko. Angelika Kuźniak udowadnia jednak, że nawet tak dobrze znaną bohaterkę można pokazać z zupełnie nowej perspektywy. W swojej najnowszej książce autorka odchodzi od pomnikowego wizerunku noblistki i przedstawia kobietę z krwi i kości – odważną, nieustępliwą, pełną pasji, ale także zmagającą się z samotnością, stratą i konsekwencjami własnych odkryć.
To nie jest klasyczna biografia oparta wyłącznie na chronologii wydarzeń. Kuźniak tworzy wielowymiarowy portret Marii, ukazując ją jako córkę, studentkę, naukowczynię, żonę, matkę i patriotkę. Towarzyszymy jej od czasów młodości w Polsce, poprzez działalność w tajnym nauczaniu i naukę na kolejnych uczelniach, aż po lata spektakularnych sukcesów naukowych we Francji. Jednocześnie autorka przypomina, jak wiele przeszkód musiała pokonać kobieta pragnąca realizować swoje naukowe ambicje w świecie zdominowanym przez mężczyzn oraz jak wielką rolę w jej życiu odgrywały rodzina i przywiązanie do ojczyzny.
Ogromnym walorem książki jest ukazanie Marii nie tylko jako wybitnej naukowczyni, ale również jako matki, żony, córki i kobiety posiadającej własne słabości oraz emocje. Kuźniak przypomina, że za wielkimi odkryciami stał człowiek, który kochał, cierpiał, tęsknił i musiał podejmować niezwykle trudne decyzje. Dzięki temu możemy lepiej zrozumieć, jak wysoką cenę zapłaciła za swoje osiągnięcia. 
Kuźniak umiejętnie osadza biografię w szerokim kontekście historycznym. Czytelnik nie poznaje wyłącznie losów jednej kobiety, ale również realia epoki, w której przyszło jej żyć. Autorka przypomina, jak bardzo sytuację kobiet determinowały obowiązujące przepisy, społeczne stereotypy oraz ograniczenia. To, co współcześnie wydaje się oczywiste – możliwość studiowania, prowadzenia badań czy samodzielnego decydowania o własnym życiu – w czasach Marii było przywilejem wymagającym ogromnej odwagi i determinacji. Dzięki temu książka zyskuje nie tylko wymiar biograficzny, ale również społeczny i historyczny. 
Wielkim atutem publikacji jest jej wiarygodność. Książka powstała na podstawie starannie zgromadzonych materiałów źródłowych – dokumentów archiwalnych, wspomnień, korespondencji oraz prasy i publikacji z epoki. Autorka wykonała ogromną pracę dokumentacyjną. Dzięki temu opowieść nie tylko zachwyca literackim stylem, ale przede wszystkim imponuje rzetelnością.
Angelika Kuźniak uchyla również rąbka tajemnicy dotyczącej własnego warsztatu. Autorka  opowiada o pracy z historycznymi zbiorami, która wymagała nie tylko bawełnianych rękawiczek, ale nawet specjalnych okularów ochronnych podczas przeglądania cennych archiwaliów. Dzięki temu czytelnik ma świadomość ogromu pracy włożonej w odtworzenie życia bohaterki.
Na uwagę zasługuje także liczne ilustracje. Archiwalne fotografie, rękopisy i notatki pozwalają jeszcze lepiej poczuć atmosferę przełomu XIX i XX wieku. Umiejętnie wplecione cytaty z listów i wypowiedzi Marii sprawiają, że bohaterka przemawia własnym głosem, a jej emocje, rozterki i determinacja stają się wyjątkowo autentyczne.
Autorka umiejętnie osadza historię Marii Skłodowskiej-Curie w szerokim kontekście społecznym i historycznym. Przypomina realia epoki, w której obowiązujące przepisy i społeczne konwenanse skutecznie ograniczały możliwości kobiet. Dzięki temu jeszcze wyraźniej widać, jak przełomowe były decyzje i osiągnięcia Marii oraz jak wiele odwagi wymagało realizowanie marzeń o pracy naukowej.
Maria Skłodowska-Curie. Rebeliantka to nie tylko fascynująca opowieść o wybitnej uczonej, ale również o cenie, jaką przyszło jej zapłacić za odkrycia, które odmieniły świat. To książka napisana z ogromną wrażliwością, literackim wyczuciem i szacunkiem dla faktów. Będzie wartościową lekturą zarówno dla miłośników biografii, jak i wszystkich, którzy chcą poznać prawdziwe oblicze jednej z najwybitniejszych kobiet w historii nauki. Polecam. 

Zapraszam na moje konto na Instagramie (klik)