Karawele - António Lobo Antunes

 

Wydawnictwo Noir sur Blanc, Moja ocena 6//6
Kiedy sięgnąłem po Karawele, nie spodziewałem się, że ta książka aż tak mnie poruszy, nawet zszokuje. Znam styl pisarski Antunesa, czytałam wszystkie jego książki, ale mimo to Karawele mnie zaskoczyły. Już od pierwszych stron poczułam, że wchodzę w świat trudny, gęsty, momentami chaotyczny – ale jednocześnie niezwykle prawdziwy. To nie jest powieść, którą się „czyta dla przyjemności”. To raczej doświadczenie, które się przeżywa i które zostaje gdzieś głęboko w środku. 
António Lobo Antunes to jeden z najważniejszych współczesnych pisarzy portugalskich. Jego twórczość od lat angażuje się w analizę historii i psychologii społeczeństwa Portugalii. Ma to miejsce głównie w kontekście burzliwej XX-wiecznej historii tego kraju. Autor stworzył dzieła, które są refleksją nad przeszłością, ale także próbą zrozumienia mechanizmów władzy, przemocy i traumy. W jego książkach często przewijają się wątki dotyczące dyktatury, wojen, a także konsekwencji tych wydarzeń na poziomie osobistym i społecznym. 
Zachęcam do lektury wyjątkowych książek autor, np. Podręcznika inkwizytorów czy Nie wchodź tak szybko w tę ciemną noc. Każda z nich porusza, zapada na zawsze w pamięć. Jednak w Karawelach autor idzie jeszcze dalej niż w poprzednich ksiażkach. Wszystko, treść, przesłanie, styl są jeszcze odważniejsze, a Antunes jeszcze brutalniej rozprawia się z historią swojego kraju. 
Ta powieść to prowokacja, bezkompromisowy atak na narodowe mity Portugalczyków wykorzystywane i uświęcone przez propagandę salazarowskiej dyktatury. Autor bierze pod lupę historię Portugalii, obnaża jej imperialną wielkomocarstwowość, zaangażowanie w krwawe wojny i handel niewolnikami — wszystko, co czyniono w imię Boga i Wielkości Ojczyzny. 
Czytając to, czułam momentami ogromny dyskomfort. Antunes zmusza do patrzenia – nawet wtedy, gdy to, co widzimy, jest brzydkie i trudne do zaakceptowania. Brak wygodnej narracji, brak wszystkiego, co daje czytelnikowi komfort i sprawia, że lektura jest relaksem. Wszystko, co otrzymujemy w Karawelach jest przeciwieństwem lekkich, miłych książek. 
Opowieść rozpoczyna się w 1975 roku, kiedy upada zamorska potęga Portugalii. Do Lizbony karawelami i samolotami wracają retornados, czyli koloniści, a wraz z nimi... legendarni odkrywcy i misjonarze. I zaczyna się... W barokowo-groteskowym świecie wykreowanym przez Antunesa 400 lat historii skupia się w jednej chwili: karawele cumują obok tankowców, a targi niewolników sąsiadują ze sklepami wolnocłowymi. Przeszłość spotyka teraźniejszość w najbardziej nikczemnym i obrzydliwym wymiarze. Wielcy bohaterowie narodowi schodzą z kart podręczników: Vasco da Gama jest nieuleczalnym hazardzistą, a król Sebastian to żałosna karykatura ginąca na ciemnej ulicy. 
Ten zabieg zrobił na mnie ogromne wrażenie. Początkowo czułam lekkie zagubienie, wszystko się miesza, czas nie istnieje, postaci pojawiają się i znikają. Ale szybko zrozumiałam, że ten chaos jest celowy. To nie bałagan – to sposób pokazania prawdy. Chodzi o prawdę dot. wyjątkowego i bardzo trudnego kraju, jakim jest Portugalia. O co dokładnie chodzi przekonacie się w trakcie lektury, do której gorąco zachęcam. Nadmienie tylko, iż z tego pozornego chaosu wyłania się obraz Portugalii odartej z iluzji wielkości, zanurzonej w moralnej zgniliźnie. Jego sugestywność sprawia, że czytelnicy Karawel już zawsze będą patrzeć na lizboński pomnik odkrywców oczami Antunesa. A ten pomnik to jeden z głównych punktów do zwiedzania, miejsce którym zachwycają się turysyści. Czy słusznie? Sami osądżcie. 
To, co mnie najbardziej zachwyciło, to język. Trudny, momentami bardzo trudny. Zdania płyną bez wyraźnych granic. Nie ukrywam, to trudna i wymagająca lektura, ale wyjątkowa, poruszająca i warta zmierzenia sie z nią. Po skończeniu czytanie słoneczna Portugalia nigdy nie będzie już taka sama. 
Myśląc szerzej o literaturze portugalskiej, która od dawna jestem zafascynowana, widzę, jak bardzo jest ona przesiąknięta historią i melancholią. U takich autorów jak José Saramago czy właśnie Antunes czuć ciągłe zmaganie z przeszłością. Ale Antunes wydaje mi się bardziej brutalny, mniej metaforyczny, a bardziej bezpośredni. On nie tyle opowiada historię – on ją rozrywa na kawałki i pokazuje od środka. A w środku jest....sami sprawdźcie co. 
Po przeczytaniu Karawel zostało we mnie coś niepokojącego. To nie jest książka, którą się odkłada i zapomina. Ona zmienia sposób patrzenia – nie tylko na Portugalię, ale w ogóle na historię, na narodowe mity, na to, jak bardzo lubimy wierzyć w wygodne wersje przeszłości. 
I chyba właśnie dlatego uważam ją za wyjątkową. Gorąco polecam. Tylko żal pozostaje, że mistrz Antunes juz niczego nie napisze :(

 Zapraszam na moje konto na Instagramie (klik)

Grom z jasnego nieba. Opowieść o sztuce, życiu i nagłej śmierci - Laura Cumming

Wydawnictwo Literackie, Moja ocena 5,5/6
Kiedy sięgnęłam po książkę Grom z jasnego nieba. Opowieść o sztuce, życiu i nagłej śmierci, spodziewałam się przede wszystkim opowieści o sztuce. Byłam pewna, że to opowieść o malarstwie, o dawnych mistrzach, o obrazach, które znam z reprodukcji w albumach. Tymczasem dostałam coś znacznie więcej – historię pełną emocji, zadumy nad kruchością życia, a także bardzo osobistą refleksję o tym, jak sztuka potrafi przetrwać wszystko, nawet nagłą śmierć. 
Już pierwsze strony zrobiły na mnie duże wrażenie. Autorka zaczyna od dramatycznego wydarzenia, które miało miejsce 12 października 1654 roku w holenderskim mieście Delft. Dochodzi tam do potężnej eksplozji magazynu prochu. To wydarzenie – dziś znane jako Eksplozja prochu w Delft w 1654 roku – zniszczyło sporą część miasta i zabiło wielu mieszkańców. Wśród ofiar był także malarz Carel Fabritius, jeden z najbardziej obiecujących artystów swojego pokolenia. Ten moment – nagły, brutalny i ostateczny – staje się dla autorki punktem wyjścia do opowieści o sztuce, pamięci i przemijaniu. 
Najbardziej poruszyło mnie to, jak Cumming potrafi pisać o malarstwie. Jej opisy nie są suche ani akademickie. Wręcz przeciwnie – mam wrażenie, że prowadzi mnie za rękę przez obrazy i pokazuje detale, których sama nigdy bym nie zauważyła. Szczególnie zapadł mi w pamięć fragment o słynnym obrazie Szczygieł. Ten niewielki obraz Fabritiusa przedstawia ptaka przywiązanego do małego karmnika. Na pierwszy rzut oka wydaje się bardzo prosty. Autorka pokazuje jednak, jak niezwykłe jest światło, sposób malowania piór, a także cisza i delikatność całej sceny. Czytając ten fragment, poczułam, jakby obraz naprawdę ożył przede mną. 
Cumming nie skupia się jednak wyłącznie na Fabritiusie. Wędruje po świecie sztuki holenderskiego złotego wieku, przywołując innych wielkich mistrzów: Johannes Vermeer, Rembrandt van Rijn, Frans Hals czy Pieter de Hooch. Bardzo podobało mi się to, że autorka nie opisuje ich jedynie jako wielkich nazwisk z podręczników historii sztuki. Pokazuje raczej świat, w którym żyli: ciche ulice Amsterdam, kanały, zwyczajne domy, codzienne życie mieszkańców. Dzięki temu zaczęłam lepiej rozumieć, skąd w tych obrazach tyle światła, spokoju i zwykłych, ludzkich scen.
Jednym z najpiękniejszych elementów tej książki jest jej osobisty charakter. Autorka często wraca myślami do swojego ojca – szkockiego malarza James Cumming. Pisze o tym, jak uczył ją patrzeć na obrazy, jak pokazywał znaczenie koloru, światła i drobnych szczegółów. Te fragmenty są bardzo ciepłe i wzruszające. Czułam, że to właśnie dzięki tej relacji autorka potrafi tak wnikliwie i czule pisać o sztuce.
Ogromnym atutem książki są także kolorowe reprodukcje opisywanych dzieł. Dzięki nim mogłam od razu zobaczyć obrazy, o których pisze autorka. To bardzo pomaga, bo jej opisy są pełne szczegółów i odniesień do światła, barw czy kompozycji.
Moim zdaniem największą siłą tej książki jest to, że łączy kilka różnych historii. Z jednej strony jest to opowieść o Carelu Fabritiusie i o tragedii, która przerwała jego życie. Z drugiej – fascynująca podróż przez sztukę holenderskiego XVII wieku. A z trzeciej – bardzo osobista historia autorki i jej relacji z ojcem. Te trzy wątki splatają się ze sobą w sposób naturalny i sprawiają, że książka staje się czymś więcej niż tylko esejem o malarstwie.
Po skończeniu lektury poczułam przede wszystkim wdzięczność. Za to, że ktoś potrafi tak pięknie opowiadać o sztuce. Za to, że obrazy sprzed kilkuset lat nadal potrafią poruszać i inspirować. I za przypomnienie, że życie – tak jak w przypadku Fabritiusa – bywa nagłe i nieprzewidywalne, ale sztuka może przetrwać znacznie dłużej niż człowiek. Gorąco polecam. 
Grom z jasnego nieba. Opowieść o sztuce, życiu i nagłej śmierci to książka, którą poleciłabym nie tylko miłośnikom malarstwa. To lektura dla wszystkich, którzy lubią spokojne, refleksyjne opowieści i chcą spojrzeć na sztukę trochę inaczej – nie jak na muzealny eksponat, ale jak na część ludzkiego życia. 
Jeśli miałabym podsumować ją jednym zdaniem: to niezwykle piękna, mądra i poruszająca książka o tym, jak patrzeć – na obrazy, na świat i na życie.

Zapraszam na moje konto na Instagramie (klik) 

Krew z kamienia. Cykl: Komisarz Brunetti (tom 14) - Donna Leon

Wydawnictwo Noir sur Blanc, Moja ocena 6/6
Od wielu lat jestem zagorzałą fanką serii o komisarzu Guido Brunettim. Przeczytałam wszystkie tomy. Teraz powrót do Krwi z kamienia, która została wydana w 2005r. Obecnie Wydawnictwo Noir sur Blanc wznawia wcześniejsze tomy serii. Jest to więc okazja do ponownego ich przeczytania. 
Krew z kamienia to czternasty tom znakomitej serii kryminalnej o weneckim komisarzu Guido Brunetti. Po lekturze tej powieści mam poczucie obcowania z książką, która tylko z pozoru jest klasycznym kryminałem. W rzeczywistości – jak zresztą niemal każdy tom cyklu – stanowi ona znacznie więcej niż opowieść o zbrodni. To jednocześnie przenikliwa powieść społeczna, studium psychologiczne, opowieść obyczajowa, moralitet, a chwilami także subtelny przewodnik po mieście laguny. Owszem, formalnie to kryminał, bo pojawia się zbrodnia i śledztwo. Jednak autorka od lat udowadnia, że sam wątek kryminalny jest często tylko pretekstem. Pretekstem do pokazania świata: jego niesprawiedliwości, hipokryzji, moralnych dylematów i codziennych dramatów zwykłych ludzi. 
Tak jest również w Krwi z kamienia. Jeśli ktoś sięga po tę książkę w oczekiwaniu pościgów, dramatycznych strzelanin czy spektakularnych zbrodni, może poczuć się zaskoczony. Tutaj zbrodnia jest cicha, niepozorna, niemal niezauważalna. Nie ma efektownych scen akcji. Nie ma też sensacyjnej dramaturgii znanej z wielu współczesnych thrillerów. Jest raczej powolne, uważne przyglądanie się rzeczywistości. I właśnie w tym tkwi siła tej powieści. Zbrodnia w tej serii ma niezwykle silną, wręcz krzyczącą wymowę.
Tym razem fabuła rozgrywa się w okresie Bożego Narodzenia, oczywiście w Wenecji. Autorka jak zwykle z niezwykłą wnikliwością opisuje atmosferę miasta: zimową wilgoć, mgłę nad kanałami, wąskie uliczki, place i targi. Spacerując z komisarzem Brunettim przez różne zakątki miasta, czytelnik ma wrażenie, że uczestniczy w czymś więcej niż w fabule – raczej w powolnym odkrywaniu jego prawdziwego oblicza. 
Ta Wenecja nie jest jednak pocztówkowa. To nie tylko gondole, zabytki i romantyczne widoki. Autorka pokazuje miasto pełne sprzeczności: piękne, a zarazem skorumpowane; fascynujące, lecz moralnie niejednoznaczne. Luksus i historyczna elegancja bywają tu jedynie fasadą dla bezwzględnych interesów, politycznych układów i cynizmu.
Punktem wyjścia dla całej historii jest zabójstwo czarnoskórego ulicznego handlarza na Campo Santo Stefano. Człowiek ten sprzedawał torebki i drobiazgi turystom, był jedną z wielu anonimowych postaci w tłumie. Jego śmierć nie wzbudza większego poruszenia. Dla wielu ludzi to tylko kolejny nielegalny sprzedawca, jeden z setek. I właśnie ta obojętność okazuje się jednym z najważniejszych tematów książki. 
Guido Brunetti nie potrafi przejść obok tej sprawy obojętnie. Prowadząc śledztwo, zaczyna odkrywać, że życie ofiary skrywało zaskakujące tajemnice. W mieszkaniu zamordowanego zostaje odnaleziony sekret wart ogromne pieniądze. Trop prowadzi w stronę potężnych ludzi i interesów, które wielu osobom bardzo zależy pozostawić w cieniu. Brunetti szybko orientuje się, że niektóre drzwi lepiej pozostawić zamknięte. A jednak – jak zwykle – nie potrafi zignorować własnego sumienia.
Najbardziej uderzającym elementem tej książki jest jej wymiar społeczny. Donna Leon z niezwykłą przenikliwością pokazuje stosunek europejskiego społeczeństwa do imigrantów i ludzi stojących na marginesie. Zamordowany handlarz nie jest dla większości mieszkańców pełnoprawnym człowiekiem – raczej problemem, drobną niedogodnością w turystycznym krajobrazie miasta. 
Autorka stawia czytelnikowi niewygodne pytania: Czy życie człowieka ma różną wartość w zależności od jego pochodzenia? Jak łatwo przychodzi nam ignorować cierpienie tych, których nie chcemy zauważać? Te i wiele innych pytan, pozostają z czytelnikiem na bardzo dlugo. 
Jedną z największych zalet serii jest postać samego komisarza. Guido Brunetti nie jest typowym bohaterem kryminałów. Nie jest twardym policjantem z kina akcji. To człowiek refleksyjny, czasem zmęczony, często sceptyczny wobec świata. W tej powieści szczególnie mocno odczuwa konflikt między moralnością a rzeczywistością systemu, w którym pracuje. Im dalej prowadzi śledztwo, tym bardziej zdaje sobie sprawę, że prawda może być niewygodna dla wielu wpływowych ludzi. A w takim świecie sprawiedliwość rzadko jest absolutna.
Nie można też pominąć wątku rodzinnego. Żona komisarza, Paola, jak zawsze jest ważną przeciwwagą dla mrocznej rzeczywistości policyjnej pracy. Ich rozmowy przy stole, dyskusje o literaturze czy moralności, a także wspólne posiłki tworzą niezwykły kontrast wobec brutalności świata. 
W tych scenach pojawia się jeszcze jeden charakterystyczny element prozy Donna Leon – jakby „książka kucharska”. Opisy weneckiej kuchni, kolacji i prostych domowych potraw mają w sobie coś kojącego i sprawiającego, iż ma się ochotę spakować walizki i ruszyć do weneckich zaułków, sklepików i knajpek. Dzięki nim czytelnik na chwilę odpoczywa od ciężaru sprawy.
Właśnie dlatego seria o Brunettim bywa nazywana również literackim przewodnikiem po Wenecja i jej lagunie. Autorka z niezwykłą dokładnością opisuje place, mosty, targi rybne, małe bary i zakamarki miasta. Czytelnik poznaje Wenecję od środka – nie jako turysta, lecz jako mieszkaniec.
To, co najbardziej zapada mi w pamięć po lekturze Krwi z kamienia, to jej ton. Nie jest to powieść spektakularna. Nie epatuje brutalnością. Nie oferuje też łatwych rozwiązań. Ba, w wiekszości przypadków ta seria nie oferuje żadnych, nawet trudnych, rozwiązań. Autorka pokazuje za to, jak wiele zalezy m.in. od nas. Donna Leon pozostawia czytelnika z refleksją o świecie, w którym sprawiedliwość bywa krucha, a prawda często przegrywa z interesami silniejszych. 
Każdy tom jej serii jest kryminałem, ale jednocześnie czymś znacznie ważniejszym: literackim portretem społeczeństwa, w którym żyjemy. 
Krew z kamienia to spokojna, mądra i niezwykle przenikliwa powieść. Nie przyspiesza pulsu jak thriller, ale zostaje w głowie na długo – zmuszając do myślenia o ludzkiej obojętności, władzy i granicach moralności. I właśnie za to najbardziej cenię książki o komisarzu Brunettim. Zdecydowanie polecam wszystkie tomy serii. 

Zapraszam na moje konto na Instagramie (klik) 

Recenzje wcześniej rpzeczytanych ksiażek Donny Leon:

Fundacja (klik) 

Ulotne pragnienia (klik) 

Pierwiastki śladowe (klik) 

Adopcja (klik) 

 

 

Seryjni mordercy II Rzeczpospolitej - Kamil Janicki

Wydawnictwo Poznańskie, Moja ocena 4,5/6
Książkę czyta się bardzo szybko, bo jest napisana prostym i zrozumiałym językiem, a dodatkowo porusza ciekawy temat. Autor opisuje prawdziwe historie z okresu międzywojennej Polski i pokazuje, że także w tamtych czasach dochodziło do bardzo brutalnych zbrodni. Dzięki temu można lepiej zrozumieć realia życia w II Rzeczpospolitej i zobaczyć, jak wyglądała praca policji, prasy oraz reakcje społeczeństwa na takie wydarzenia. 
Duże wrażenie zrobiło na mnie to, jak dokładnie autor przygotował się do napisania tej książki. Kamil Janicki korzystał z wielu źródeł, przede wszystkim z dawnych gazet i relacji z epoki. Dzięki temu opisane wydarzenia są bardzo szczegółowe i wiarygodne. Czytelnik może dowiedzieć się nie tylko o samych zbrodniach, ale także o tym, jak reagowało na nie społeczeństwo oraz w jaki sposób informowała o nich prasa. W książce widać również, jak sensacyjne artykuły w gazetach przyciągały uwagę czytelników i zwiększały sprzedaż.
Podobało mi się także to, że książka nie skupia się tylko na samych zbrodniach. Autor opisuje również tło społeczne tamtych czasów – biedę, trudne warunki życia czy brak bezpieczeństwa w wielu miejscach. Dzięki temu można lepiej zrozumieć, dlaczego dochodziło do takich tragedii i jak wyglądało życie zwykłych ludzi w okresie międzywojennym. 
Jedyną drobną wadą książki jest to, że niektóre opisy zbrodni są dość szczegółowe i mogą być dla części czytelników trochę zbyt mocne. Nie przeszkadza to jednak bardzo w odbiorze całości, bo autor stara się przede wszystkim przedstawić fakty i tło historyczne. 
Podsumowując, uważam, że Seryjni mordercy II Rzeczpospolitej to bardzo ciekawa książka. W interesujący sposób łączy historię z reportażem kryminalnym. Poleciłabym ją osobom, które lubią prawdziwe historie kryminalne i chcą dowiedzieć się czegoś więcej o mniej znanej stronie historii Polski.

Zapraszam na moje konto na Instagramie (klik) 

 

Operacja Kustosz - Jolanta Maria Kaleta

 

Wydawnictwo MG, Moja ocena 4,5/6
Operacja Kustosz to wciągająca powieść sensacyjno-historyczna, która przenosi czytelnika do przełomowego roku 1989. Jolanta Maria Kaleta pokazuje moment przełomu – czas, gdy kończy się pewna epoka, a zaczyna nowa, ale ludzie wcale nie zmieniają się tak szybko jak system. Autorka skupia się przede wszystkim na człowieku postawionym w sytuacji granicznej.
Głównym bohaterem jest Wiktor Wolański, wrocławski dziennikarz. Jest człowiekiem, który wierzy w sens swojej pracy i w siłę prawdy. Czuje, że nadchodzą nowe czasy i chce je wykorzystać do czegoś dobrego. To idealista, ale z nutą ryzyka w charakterze. Jego motywacją nie są tylko wielkie idee – kieruje nim także potrzeba udowodnienia swojej wartości.
Po drugiej stronie stoi kapitan Cyryl Kohut, funkcjonariusz służby bezpieczeństwa. Cyryl Kohut to zupełne przeciwieństwo Wiktora. To człowiek systemu, przyzwyczajony do władzy i wpływów. Dla niego rok 1989 oznacza koniec wygodnego życia i utraty wpływów. Nie zamierza jednak odejść z pustymi rękami. Wykorzystuje tajne dokumenty operacji Kustosz i organizuje nielegalne poszukiwania skarbów ukrytych przez Niemców pod koniec II wojny światowej. W grę wchodzą prawdziwe skarby - złoto, biżuteria i bezcenne dzieła sztuki – w tym poszukiwany renesansowy obraz. To bohater, który budzi niechęć, ale jednocześnie intryguje.
W tę niebezpieczną grę zostaje wciągnięta Marina, młoda pracownica archiwum. To postać, która wnosi do powieści emocjonalną głębię. Poza tym ta bohaterka łączy świat ambicji, tajemnic i uczuć. Jednocześnie jest inteligentna, wrażliwa i silniejsza, niż może się wydawać. 
Obaj mężczyźni są nią zauroczeni, co jeszcze bardziej komplikuje sytuację. Miłość, lojalność i zdrada splatają się z walką o ogromne pieniądze i historyczne skarby. Relacje między bohaterami komplikują się, pojawia się nieufność, zazdrość i rywalizacja. Nie wszyscy grają fair, a sojusze okazują się kruche. To sprawia, że fabuła nabiera tempa.
Ważne są także postacie drugoplanowe – współpracownicy, znajomi, ludzie z półświatka i urzędnicy. Tworzą tło, które nadaje historii realizmu. Każdy z nich ma swoje interesy i własny punkt widzenia. To sprawia, że świat przedstawiony w powieści jest wiarygodny i pełen napięcia.
Najciekawsze w bohaterach Operacji Kustosz jest to, że wszyscy stoją przed wyborem. Każdy musi odpowiedzieć sobie na pytanie: co jest ważniejsze – lojalność, pieniądze, uczucie czy prawda?
Książka trzyma w napięciu od pierwszych stron. Autorka niezwykle sprawnie łączy fakty historyczne z fikcją literacką. Opisuje Wrocław pełen tajemnic, niedopowiedzeń i śladów przeszłości. Można śmiało powiedzieć, że Wrocław jest równoprawnym bohaterem tej historii. Autorka wykorzystuje jego klimat, by budować napięcie. Opisy podziemi, archiwów czy opuszczonych przestrzeni tworzą wrażenie, że przeszłość dosłownie czai się za rogiem.
Dużym atutem powieści jest realistyczne tło historyczne oraz wiarygodne postacie – nie są czarno-białe, mają swoje słabości i motywy, są po prostu ludzcy. Wielu z nas może utożsamić się z cechami bohaterów.
Jednak dla mnie, osoby urodzonej w PRL-u, największym atutem opowieści jest genialnie oddany klimat końca lat 80. XX wieku. W wielu miejscach wzruszyłam się. To były czasy mojego whodzenia w dorosłość.
Operacja Kustosz to nie tylko historia o poszukiwaniu zaginionego obrazu. To także opowieść o chciwości, ambicji i cenie, jaką płaci się za własne wybory. Pokazuje, że gdy stawką są wielkie pieniądze i bezcenne dzieła sztuki, granice moralności łatwo się zacierają.
To książka dla osób, które lubią tajemnice, historię i emocjonującą akcję. Czy uda się odnaleźć Portret młodzieńca? Odpowiedź czeka w tej pasjonującej powieści. Polecam. Dobra, relaksująca, ciekawa książka. 

Zapraszam na moje konto na Instagramie (klik) 

 

Sprawa Stalina - Giles Milton

 

Wydawnictwo Noir sur Blanc, Moja ocena 6/6
Książka podczytywana we fragmentach przez ostanie kilka tygodni. Sprawa Stalina to fascynująca opowieść historyczna oparta na prawdziwych wydarzeniach z czasów II wojna światowa. Autor pokazuje kulisy dyplomacji prowadzonej w jednym z najbardziej dramatycznych momentów wojny – wtedy, gdy los Związek Radziecki wisiał na włosku po ataku Adolf Hitler na wschód Europy. Milton opisuje, jak dzięki niezwykłej misji dyplomatycznej udało się doprowadzić do współpracy między trzema potęgami: Wielką Brytanią, Stanami Zjednoczonymi i ZSRR. 
Akcja książki zaczyna się w 1941 roku, gdy Niemcy niespodziewanie zaatakowały Związek Radziecki. Armia Czerwona ponosiła ogromne straty i istniało realne ryzyko, że państwo Stalina upadnie. Dla zachodnich aliantów byłoby to ogromne zagrożenie, ponieważ oznaczałoby jeszcze większą potęgę III Rzeszy. 
Aby temu zapobiec, przywódcy Zachodu – Winston Churchill i Franklin D. Roosevelt – wysłali do Moskwy specjalną misję dyplomatyczną. Jej głównymi bohaterami byli amerykański dyplomata i milioner Averell Harriman oraz brytyjski ambasador Archibald Clark Kerr. 
Ich zadanie było bardzo trudne. Musieli przekonać nieufnego i nieprzewidywalnego dyktatora – Józef Stalin – do współpracy z Zachodem. Negocjacje odbywały się w napiętej atmosferze, pełnej podejrzeń, politycznych gier i osobistych uprzedzeń. 
Autor pokazuje, że dyplomacja w czasie wojny nie polegała tylko na oficjalnych spotkaniach. Bardzo ważną rolę odgrywały prywatne rozmowy, kolacje i nieformalne spotkania. To właśnie podczas nich zapadały kluczowe decyzje dotyczące przyszłości świata.
Dużą zaletą książki jest to, że autor korzysta z wielu nieznanych wcześniej źródeł. Wśród nich znajdują się prywatne dzienniki, listy oraz tajne raporty dyplomatyczne. Szczególnie ciekawe są zapiski córki Harrimana – Kathleen Harriman, które pokazują wydarzenia z bardziej osobistej perspektywy. 
Dzięki temu książka nie jest suchą analizą historyczną. Czytelnik ma wrażenie, że obserwuje wydarzenia z bliska – poznaje emocje, napięcia i charakter bohaterów. Milton opisuje ich z humorem i dużą dbałością o szczegóły.
W książce można znaleźć kilka głównych tematów, np. kulisy powstania sojuszu aliantów, który odegrał kluczową rolę w pokonaniu Niemiec, trudne relacje między przywódcami, zwłaszcza nieufność wobec Stalina, polityczne gry i negocjacje, które często odbywały się poza oficjalnymi rozmowami.
Szczególnie interesujący jest wątek planów Stalina dotyczących powojennego ładu w Europie. 
Książka napisana jest przystępnym językiem i przypomina momentami powieść sensacyjną. Autor buduje napięcie, opisując kolejne spotkania, rozmowy i decyzje. Dzięki temu nawet osoby, które nie interesują się na co dzień historią, mogą czytać ją z dużym zainteresowaniem. 
Milton bardzo dobrze pokazuje także charakter swoich bohaterów. Harriman jawi się jako człowiek pewny siebie i ambitny, natomiast Clark Kerr jako ekscentryczny, ale bardzo inteligentny dyplomata. Najbardziej tajemniczą postacią pozostaje oczywiście Stalin – nieprzewidywalny, podejrzliwy i bezwzględny.
Sprawa Stalina to ciekawa i wartościowa książka historyczna. Pokazuje, że wielkie wydarzenia polityczne często zależą od działań pojedynczych ludzi oraz od nieformalnych rozmów prowadzonych za zamkniętymi drzwiami. 
Największą zaletą książki jest jej oparcie na autentycznych dokumentach oraz dynamiczny sposób opowiadania historii. Dzięki temu czytelnik może lepiej zrozumieć, jak powstał sojusz, który ostatecznie doprowadził do zwycięstwa aliantów w II wojnie światowej. 
To doskonała lektura dla osób interesujących się historią XX wieku, dyplomacją oraz kulisami wielkiej polityki. Książka pokazuje, że historia nie jest tylko zbiorem dat i faktów, ale także opowieścią o ludziach, ich decyzjach i ambicjach. Polecam.

 

Listy - Kurt Vonnegut

 

Wydawnictwo Zysk i S-ka, Moja ocena 6/6
Książka podczytywana we fragmentach przez ostatnie kilkanaście dni. Jest to niezwykły zbiór korespondencji jednego z najważniejszych pisarzy XX wieku. Nie jest to typowa powieść ani klasyczna autobiografia. Zamiast tego czytelnik dostaje setki listów pisanych przez autora przez ponad sześćdziesiąt lat. Dzięki temu można zobaczyć, jaki był Vonnegut jako człowiek – w codziennym życiu, w pracy pisarskiej oraz w relacjach z innymi ludźmi. Vonnegut wysyłał listy do różnych osób: do rodziny, przyjaciół, wydawców, studentów, czytelników, a nawet polityków. Każdy list pokazuje fragment jego życia. Raz pisarz opowiada o pracy nad nową książką, innym razem o problemach rodzinnych albo o sprawach społecznych i politycznych. 
Listy obejmują niemal całe życie autora – od młodości aż po późne lata. Dzięki temu czytelnik może obserwować, jak zmieniały się jego poglądy, sposób myślenia i styl pisania. Z czasem widać też, jak rozwijała się jego kariera literacka. 
Dużą pomocą w zrozumieniu listów są komentarze przyjaciela pisarza, Dana Wakefield. Wyjaśnia on kontekst wielu wydarzeń, tłumaczy, do kogo skierowany był dany list i co działo się wtedy w życiu Vonneguta. Dzięki temu czytelnik lepiej rozumie sytuację autora.
Listy Vonneguta bardzo przypominają jego powieści. Są napisane prostym, jasnym językiem, ale jednocześnie pełne są humoru i celnych obserwacji. Autor często żartuje, czasem ironizuje, a czasem bardzo poważnie komentuje świat. Vonnegut często pisze także o nauce, sztuce, ekonomii czy polityce. Nie robi tego jednak w sposób trudny czy naukowy. Jego myśli są proste, ale bardzo trafne i skłaniają do refleksji.
Listy można traktować jak szczególny rodzaj autobiografii. Vonnegut nigdy nie napisał klasycznej książki o swoim życiu. Jednak jego listy, pisane przez wiele lat, tworzą coś bardzo podobnego – historię życia opowiadaną kawałek po kawałku. 
Czytelnik nie dostaje jednego, uporządkowanego opisu wydarzeń. Zamiast tego poznaje autora stopniowo, poprzez jego myśli, reakcje i emocje zapisane w listach. Dzięki temu portret pisarza wydaje się bardzo autentyczny.
Największe zalety tej książki to: humor i inteligencja autora, różnorodność tematów – od życia prywatnego po sprawy społeczne i wartość historyczna ponieważ listy pokazują realia różnych epok.
Poza tym czytelnik może także zobaczyć, jak wielką rolę w życiu Vonneguta odgrywały wartości takie jak uczciwość, współczucie i odpowiedzialność za innych ludzi.
Listy Kurta Vonneguta to bardzo ciekawa książka dla osób, które chcą lepiej poznać jednego z najważniejszych pisarzy XX wieku. Dzięki autentycznej korespondencji czytelnik widzi jego prawdziwe poglądy, poczucie humoru i wrażliwość. 
To nie tylko zbiór listów, ale także opowieść o życiu, twórczości i świecie widzianym oczami inteligentnego, uważnego obserwatora. Książka pokazuje, że nawet zwykłe listy mogą stać się ważnym świadectwem epoki i charakteru człowieka. 
Bez wątpienia jest to bardzo wartościowa i inspirująca lektura, szczególnie dla miłośników literatury i twórczości Kurta Vonneguta. Drogi Kurcie, dziekuję. To była prawdziwa uczta :)

 

Kolejny tom serii o Komisarzu Brunettim 25 marca 2026

 

25 marca 2026 nakłądem Oficyny Noir sur Blanc ukazę się kolejny tom serii przygód Komisarza Brunettiego. Tutaj możecie kupić książkę w przedsprzedaży (klik)

Zachęcam, żeby przenieść się prosto do mglistej, przepełnionej sekretami i tajemnicami Wenecji razem z bestsellerową serią Donny Leon! To idealna lektura dla miłośników inteligentnych zagadek w stylu cozy crime – bez epatowania brutalnością, za to z bogatym tłem psychologicznym. W tej serii mroczne intrygi wspaniale przeplatają się z ciepłem włoskiego życia, zapachem prawdziwej kawy i dyskusjami nad talerzem pysznego makaronu.

„Kto sieje wiatr” (w tłumaczeniu Małgorzaty Kaczarowskiej) jest najnowszą powieścią z serii. To kryminał z klasą, który wciąga równie mocno co spacer po urokliwych weneckich kanałach. Tym razem czarujący i błyskotliwy komisarz Guido Brunetti staje przed nie lada wyzwaniem. Śledztwo w sprawie tajemniczego morderstwa prowadzi go za zamknięte drzwi arystokratycznego weneckiego palazzo i do zarośniętego, pełnego sekretów ogrodu. Kto miał motyw, by zabić spokojnego, bezbronnego człowieka? Rutynowe dochodzenie szybko staje się dla komisarza prawdziwą podróżą w przeszłość. Zgłębiając historie kolejnych podejrzanych, Brunetti wraca bowiem do czasów swojej młodości, pełnej wzniosłych idei oraz żarliwej chęci naprawy świata.

 

 

Miyazaki. Świat w animacji - Susan J. Napier

 

Wydawnictwo bo.wiem, Moja ocena 5,5/6
Są artyści, którzy tworzą filmy. I są tacy, którzy tworzą światy. Hayao Miyazaki bez wątpienia należy do tej drugiej grupy. 
Ta książka to nie tylko biografia słynnego reżysera anime. To próba zrozumienia, jak rodzi się wyobraźnia, która potrafi poruszyć miliony ludzi. 
Kiedy oglądamy, np. Mojego sąsiada Totoro, nie mamy wrażenia, że patrzymy na animację. Mamy wrażenie, że ktoś uchylił drzwi do innej rzeczywistości. Susan J. Napier w swojej książce próbuje odpowiedzieć na pytanie: kim jest człowiek, który potrafił te drzwi otworzyć? 
I robi to w sposób wciągający, ciepły, a jednocześnie bardzo przenikliwy. Jest to biografia, którą czyta się jak opowieść 
Miyazaki. Świat w animacji nie jest suchą biografią pełną dat i nagród. Zamiast chronologicznego wyliczania faktów, dostajemy opowieść o chłopcu dorastającym w powojennej Japonii, w cieniu bombardowań i choroby matki. Te doświadczenia nie są w książce tylko tłem – są kluczem. Napier pokazuje, jak wojna przeniknęła do jego filmów w postaci latających maszyn, ale też lęku przed przemocą i technologią wymykającą się spod kontroli.
Autorka prowadzi czytelnika przez życie Miyazakiego tak, jak on prowadzi widza przez swoje filmy – powoli, z uważnością, z miejscem na ciszę. Największe wrażenie wywarła na mnie powojenna Japonia i to, jak wiele lat pózniej, przeradza się na ekranie w tęsknotę za naturą i światem mniej skażonym przez technologię.
Jednym z największych atutów książki jest pokazanie Miyazakiego jako człowieka z krwi i kości, człowieka wielu talentów i jeszcze większej ilości sprzeczności. Napier nie idealizuje swojego bohatera. Pisze o jego melancholii, o pesymizmie wobec współczesnego świata, o zmęczeniu. A jednocześnie pokazuje, że właśnie z tej mieszanki frustracji i marzeń rodzi się sztuka. To bardzo ludzki i poruszający portret.
Autorka bardzo ciekawie prezentuje filmy Miyazakiego. Rzuca się w oczy, że u naszego bohatera nic nie jest czarno-białe. Nie ma czystych złoczyńców, złych do szpiku kości bohaterów. Nawet ci, którzy niszczą świat, mają swoje racje. To podejście sprawia, że jego filmy są uniwersalne i trafiają zarówno do dzieci, jak i dorosłych.
Jednym z niezwykle ważnych tematów książki jest relacja człowieka z przyrodą. Napier wyraźnie podkreśla, że Miyazaki nie tworzy „ekologicznych bajek”. On opowiada o świecie, który oddycha. Np. las w Totoro nie jest tłem – jest żywą istotą. Autorka pokazuje, że dla Miyazakiego natura nie jest ani dobra, ani zła. Jest potężna. I obojętna wobec ludzkiej pychy. Las, wiatr, woda – u Miyazakiego nie są dekoracją. Są siłą, która trwa dłużej niż człowiek. Napier pokazuje, że jego filmy to nie moralizatorskie opowieści ekologiczne, lecz medytacje nad relacją człowieka ze światem. Nad tym, czy potrafimy żyć w harmonii, czy tylko niszczyć. W czasach kryzysu klimatycznego ta interpretacja brzmi wyjątkowo aktualnie. 
Ta książka jest potrzebna i niezwykle ważna. Pozwala ona poznać wyjątkowego człowieka, mniej znaną Japonię i inaczej spojrzeć na filmy naszego bohatera. Po jej przeczytaniu trudno oglądać Totoro tylko jako uroczą historię o puszystym duchu lasu. Widzimy w nim tęsknotę za spokojem, którego sam twórca nigdy do końca nie zaznał. Napier udowadnia, że animacja nie jest gatunkiem „dla dzieci”. Może być narzędziem do mówienia o wojnie, katastrofie ekologicznej, samotności, stracie i nadziei.
To wyjątkowa książka zarówno dla fanów Ghibli, jak i dla osób, które dopiero zaczynają swoją przygodę z japońską animacją.
Jeśli ktoś szuka sensacyjnych szczegółów z życia prywatnego reżysera – może poczuć niedosyt. Napier skupia się bardziej na twórczości niż na plotkach. Ale to raczej zaleta niż wada.
Miyazaki. Świat w animacji to nie tylko opowieść o jednym reżyserze. To książka o wyobraźni. O tym, jak osobiste doświadczenia mogą zamienić się w uniwersalne historie. O tym, że nawet w świecie pełnym chaosu można tworzyć piękno. Po jej lekturze ma się ochotę wrócić do filmów Miyazakiego. I obejrzeć je uważniej. Wolniej. Z większym zrozumieniem. Polecam. 

Zapraszam na mój profil na Instagramie (klik)  

 

Kochając Sylvię Plath - Emily Van Duyne

 

Wydawnictwo Znak Literanova, Moja ocena 6/6
Sylvii Plath nigdy dosyć. Każda nowa książka o niej budzi emocje, a każda próba opowiedzenia jej historii na nowo wydaje się ryzykowna. Bo czy można jeszcze coś dodać? Czy można powiedzieć coś, czego już nie powiedziano? Emily Van Duyne udowadnia, że można. I robi to w sposób odważny, bezkompromisowy i głęboko poruszający. 
Kochając Sylvię Plath to zupełnie nowe spojrzenie na autorkę Szklanego klosza. To książka, która nie powtarza znanych schematów. Nie opowiada po raz kolejny tej samej historii o „tragicznej poetce zmierzającej ku śmierci”. Przeciwnie – próbuje odzyskać Sylvię z narracji, którą przez lata budował Ted Hughes. 
Sylvia miała zaledwie 24 lata, gdy wyszła za niego za mąż. Była już wtedy wydawaną i docenianą poetką. Miała ambicję, talent i ogromną pracowitość. Hughes również miał talent i charyzmę – brylował na salonach, przyciągał uwagę – ale potrzebował kogoś, kto zajmie się jego karierą. I tym kimś została Sylvia. Była jego redaktorką, sekretarką, asystentką i menedżerką. Przepisywała jego wiersze, wysyłała je do wydawców, negocjowała umowy, pilnowała finansów. To dzięki jej pracy i determinacji stał się sławnym poetą. 
Van Duyne nie unika trudnych tematów. Pisze wprost: dwa dni po tym, jak Hughes ją pobił, Sylvia straciła ciążę. Gdy po latach odkręciła gaz i zażyła tabletki, on spędzał noc u swojej kochanki – Assii Wevill. Cztery lata później Assia odebrała sobie życie w ten sam sposób. Te dramatyczne fakty nie są tu sensacją. Są elementem większej opowieści o przemocy, manipulacji i kontroli. 
Jednym z najmocniejszych punktów książki jest pokazanie, jak Ted Hughes przez lata kształtował pamięć o Sylvii i Assii. Odseparował je od bliskich miejsc i ludzi. Ocenzurował twórczość i życie Plath. Usuwał fragmenty dzienników, decydował, które wiersze mogą się ukazać, a które nie. Budował wygodną dla siebie legendę o poetce, która od zawsze zmierzała ku śmierci. Przez lata tworzył zakłamaną narrację o ich wspólnym życiu. 
A przecież – jak pokazuje Van Duyne – Sylvia niczego nie ukrywała. Prawda była zapisana w jej twórczości, w dziennikach, w listach. Trzeba było tylko odważyć się ją zobaczyć. 
Emily Van Duyne, naukowczyni i stypendystka Fulbrighta, jako pierwsza tak odważnie mierzy się z legendą Teda Hughesa. Korzysta z ogromnej ilości materiałów źródłowych: ujawnionych dokumentów, listów, rękopisów, archiwów. Dogłębnie analizuje teksty Plath i zestawia je z faktami z jej życia. Dzięki temu powstała książka wyjątkowa – będąca miksem eseju, dziennika, a nawet poszerzonej pracy naukowej. Trudno ją jednoznacznie określić. To nie jest klasyczna biografia. To raczej intelektualne i emocjonalne śledztwo, które, n. 
Nie jest to lektura łatwa. Autorka wchodzi głęboko w teksty, analizuje, porównuje, wraca do tych samych motywów. Wymaga skupienia i cierpliwości. Ale jednocześnie jest to książka porywająca i warta wysiłku. Czyta się ją z rosnącym napięciem – jak opowieść o odzyskiwaniu głosu, o przywracaniu sprawiedliwości. 
Van Duyne nie idealizuje Sylvii. Nie tworzy z niej pomnika. Pokazuje ją jako kobietę ambitną, wrażliwą, czasem trudną, ale przede wszystkim świadomą swojej wartości i talentu. To bardzo ważne – bo przez lata widziano w niej głównie ofiarę lub ikonę tragedii. Tutaj widzimy ją jako twórczynię, która wiedziała, co robi. 
Kochając Sylvię Plath to chyba jedyna książka, która tak konsekwentnie odczytuje życiorys Plath na nowo. To próba wyrwania poetki z cienia męża i przywrócenia jej podmiotowości. Po tej lekturze trudno patrzeć na historię Plath w ten sam sposób. 
Sylvii Plath nigdy dosyć – zwłaszcza takiej, jaką pokazuje Emily Van Duyne: silnej, świadomej, niesprawiedliwie uciszonej, ale wciąż obecnej w swoich tekstach. To książka wymagająca, momentami bolesna, ale niezwykle potrzebna. I zostaje z czytelnikiem na długo. Zdecydowanie polecam. 

Zapraszam na moje konto na Instagramie (klik)