Biskup i trzej królowie - Andrew M. Greeley

Wydawnictwo Promic, Moja ocena 5/6
Bohaterem książki jest fikcyjny detektyw w sutannie biskup Chicago John Blackwood Ryan. Pewnego dnia zwierzchnik prosi go przysługę z typu tych nie do odrzucenia. John ma udać się do Niemiec, do Kolonii i tam odnaleźć skradziony..sarkofag z relikwiami biblijnych trzech królów. Sprawa jest zarówno pilna, jak i bardzo zagadkowa. Pilna, ponieważ do świątyni od wieków przybywają tłumy pielgrzymów w celu obejrzenia sarkofagu. Co prawda w katedrze znajduje się kopia sarkofagu, przygotowana z myślą np. o renowacji autentyku (wszak coś wtedy trzeba wiernym pokazać, nie można ich odsyłać z przysłowiowym kwitkiem), ale kradzieży nie uda się długo utrzymać w tajemnicy. To natomiast skutkuje odpływem pielgrzymich datków i wielkim skandalem.
Cała sprawa jest także wielce zagadkowa. Sarkofag jest bowiem tak ciężki, że wynieść go mogłoby z ledwością pięciu silnych mężczyzn. Całość znajdowała się także pod kuloodporną szybą i otoczona była wieloma, najnowocześniejszymi alarmami i czujnikami. Kradzież zdawała się być niemożliwą. Do czasu.
Przybywszy na miejsce nasz detektyw amator rozpoczyna dochodzenie, które jest osią opowieści. Za sprawą śledztwa autor pokazuje nam wiele innych aspektów, styl życia w Chicago i Kolonii, architekturę i historię tych miejsc, problemy dnia codziennego mieszkańców obu metropolii, a nawet plusy i minusy kuchni każdego z regionów. W książce znajdziemy także ciekawy wątek romantyczny oraz doskonale utrzymane napięcie
Ogromny plus należy się autorowi za postać Johna Blackwooda Ryana. Doskonale nakreślił inteligentnego, spostrzegawcze, ironicznego, z dystansem do siebie i świata, wielbiciela dobrej kuchni i jeszcze lepszych alkoholi duchownego. Bardzo polubiłam detektywa w sutannie.
Książka napisana jest doskonale, a ton nadaje jej właśnie John Blackwood Ryan i jego styl bycia oraz prowadzenia śledztwa.  Biskupa... czyta się doskonale i z ogromnym zaciekawieniem. 
Biskup i trzej królowie, to kolejna wartościowa i fascynująca pozycja z serii Wydawnictwa Promic - Corpus delicti. Książek wydanych w tej serii nie ma wiele, ale w tym wypadku potwierdza się zasada - lepiej mniej a doskonale. Każda z pozycji serii jest dopracowana pod względem edytorskim, niezwykle wartościowa jeżeli chodzi o treść (zmusza do myślenia).
Gorąco zachęcam do sięgnięcia po tom przygód detektywa w sutannie. 

Ślad atramentu

Wydawnictwo Promic, Moja ocena 5,5/6
Ślad atramentu to 3. tom przygód średniowiecznego, angielskiego medyka Hugh z Singelton. Główny bohater serii od 1. tomu przypadł mi do serca. Tak, tak można to określić. Niby średniowiecznych detektywów w książkach nie brakuje, ale Melvin R. Starr stworzył postać inną, wyjątkową. Hugh jest niezwykle mądrym, inteligentnym, postępowym jak na owe czasy (myl się codziennie), sprawiedliwym człowiekiem i zupełną ofiarą losu w kontaktach z kobietami. Ale ma przy tym wielki urok, który chwyta za serce i sprawia, iż wiernie kibicuję mu przy kolejnych miłosnych potyczkach. Z ciekawością śledzę także jego kolejne śledztwa. 
Tym razem Hugh zostaje wmieszany w kradzież ksiąg w Oksfordzie. W owym czasie każda księga była dosłownie i w przenośni na wagę złota. Częstokroć kosztowała tyle co część wsi lub kilka chałup. Zrozumiałym jest więc wielkie poruszenie, jakie wywołuje kradzież kilku bezcennych ksiąg jakiej dokonano na oksfordzkim uniwersytecie. Hugh postanawia pomóc w odnalezieniu ksiąg, a dodatkowo także odnowić znajomość z piękną Kate. Musze przyznać, iż postać Kate bardzo przypadła mi do gustu. Autorowi udało się wykreować bohaterkę, która ma charakterek, potrafi pokazać pazurki, co w tamtych czasach było rzadkością. Połączenie osobowości Hugh z Kate i dodanie do tego XIV-wiecznych realiów dało fantastyczny efekt w postaci świetnie napisanej, wciągającej i niezwykle klimatycznej powieści.
Po raz kolejny Melvin R. Starr zabrał mnie w bajeczną i pełną przygód podróż do dawnej Anglii. Seria z Hugh z Singleton w roli głównej charakteryzuje się przede wszystkim doskonałym oddaniem realiów epoki i takim specyficznym, trudnym do określenia urokiem. Nic dziwnego, bowiem autor w 1970 roku uzyskał specjalizację z historii średniowiecznej w Western Michigan University i następnie przez ponad 30 lat był nauczycielem tego przedmiotu w szkołach średnich. Z każdej strony kolejnych książek przebija miłość do średniowiecznej historii i doskonałe przygotowanie merytoryczne pisarza. Wszystkie, najdrobniejsze nawet szczegóły (jak chociażby kształt butów, czy guzika, fryzura, jedzenie) są wiernie odmalowane. Te niezwykle plastyczne i realne opisy to jeden z wielu plusów serii, ale nie jedyny. Kolejnym jest język stylizowany na średniowieczny, który absolutnie nie nudzi, nie męczy, wręcz przeciwnie jest doskonale dopasowany do tematyki i akcji powieści i dodaje jej klimatycznego smaczku. 
Ślad atramentu to kolejna wartościowa i fascynująca pozycja z serii Wydawnictwa Promic - Corpus delicti. Książek wydanych w tej serii nie ma wiele, ale w tym wypadku potwierdza się zasada - lepiej mniej a doskonale. Każda z książek serii jest dopracowana pod względem edytorskim, niezwykle wartościowa jeżeli chodzi o treść (zmusza do myślenia).
Zachęcam do lektury, a ja czekam na kolejne tomy przygód Hugh z Singleton.

W cieniu kaplicy - Melvin R. Starr

Wydawnictwo Promic, Okładka miękka, 360 s., Moja ocena 5,5/6
Przyznaję się bez bicia, recenzja, którą zapomniałam napisać eeee już jakiś czas temu. Na śmierć zapomniałam. Delikatnie przypomniała mi dopiero przemiła pani Agnieszka z Wydawnictwa Promic. Ja tak średnio raz na 5-6 miesięcy zapominam o jakiejś recenzji...  
Niniejszym nadrabiam zaległości.
Jak ja lubię serię przygód średniowiecznego medyka-detektywa Hugh z Singleton.
Tutaj  recenzowałam I tom jego przygód, Niespokojne kości. Rok kazało nam Wydawnictwo czekać na II część przygód Hugh, ale ważne, że książka już jest i ponownie mamy okazję przenieść się do średniowiecznej Anglii. 
U Hugh, jak w tym porzekadle...kto nie ma szczęścia w miłości ten ma w pieniądzach...no może nie w pieniądzach dosłownie, ale na pewno w intratnej posadzie. Nasz młody przyjaciel od zakończenia I tomu awansował. Jest nie tylko jedynym w okolicy medykiem, co już samo w sobie przysparza mu profitów (bo z uznaniem u bliźnich to różnie bywa), ale także zarządcą na włościach lorda Gilberta. Ta ostatnia funkcja przysparza mu tyle samo radości co i kłopotów. 
Pewnego dnia zostaje odnalezione ciało Alana, nadzorcy folwarcznego z Bampton. Sprawa jest o tyle tajemnicza, co przerażająca. Alan ma rozszarpane gardło, brak mu obuwia, a wyszedł tylko na cowieczorny obchód. Co się stało? Hugh wiedziony po raz kolejny swoim instynktem, nie wierzy w teorię o ataku dzikiego zwierzęcia i rozpoczyna śledztwo. Jak to jednak bywa w tego typu przypadkach, jesteś niedowiarkiem, radż sobie i pracuj sam. I podobnie, jak w Niespokojnych kościach,  tak i tym razem Hugh musi sam, krok po kroku, wiorsta po wiorści przedzierać się przez okoliczne pola, wsie i ludzką niechęć oraz głupotę (ale weżmy poprawkę, że to XIV - wieczna Anglia) i szukać rozwiązania zagadki. Wszystko byłoby w jak najlepszym porządku, gdyby niespodziewanie nie odnaleziono kolejnego ciała. Śledztwo, które powinni prowadzić mnisi z pobliskiego klasztoru, ponownie spada na wątłe barki Hugh. A on po raz kolejny nie potrafi, ale i nie chce odmówić. Nie chce, bo to taki ciekawski, odmienny od swoich ziomków detektyw- medyk. 
Co wyniknie z prowadzonych przez niego śledztw? Czy na tych dwóch tajemniczych zgonach skończy się śledztwo Hugh? A może to dopiero początek?
Po raz kolejny Melvin R. Starr zabrał mnie w bajeczną i pełną przygód podróż do średniowiecznej Anglii. Wiem, wiem, tego typu powieści, kryminałów na rynku jest niezwykle dużo, jednak seria z Hugh z Singleton w roli głównej charakteryzuje się przede wszystkim doskonałym oddaniem realiów epoki i takim specyficznym, trudnym do określenia urokiem. Nic dziwnego, bowiem autor w 1970 r. uzyskał specjalizację z historii średniowiecznej w Western Michigan University i następnie przez ponad 30 lat był nauczycielem tego przedmiotu w szkołach średnich. Z każdej strony obu powieści przebija miłość do średniowiecznej historii i doskonałe przygotowanie merytoryczne pisarza. Wszystkie, najdrobniejsze nawet szczegóły (jak chociażby kształt butów, czy guzika) są wiernie odmalowane. Te niezwykle plastyczne i realne opisy to jeden z wielu plusów serii przygód Hugh, ale nie jedyny. Kolejnym jest język stylizowany na średniowieczny, który absolutnie nie nudzi, wręcz przeciwnie jest doskonale dopasowany do tematyki i akcji powieści i dodaje jej specyficznego uroku.
Ale największą atrakcją cyklu jest sam Hugh...już w trakcie lektury Niespokojnych kości wzbudził we mnie wielką sympatię. To doskonale wykształcony (jak na ówczesne czasy), niesłychanie postępowy (bo myjący się codziennie, a nie raz na pół roku), uroczo nieśmiały męźczyzna. Posiada on poza tym ogromne poczucie humoru i niesłychanie dobre serce (w związku z  tym podejrzewam, że wielkiego majątku to on się nigdy nie dorobi).
Gorąco zachęcam do sięgnięcia po oba tomy przygód średniowiecznego detektywa-medyka Hugh z Singleton.
W cieniu kaplicy to kolejna wartościowa i fascynująca pozycja z serii Wydawnictwa Promic - Corpus delicti. Książek wydanych w tej serii nie ma wiele, ale w tym wypadku potwierdza się zasada - lepiej mniej a doskonale. Każda z pozycji serii jest doskonała pod względem literackim, niezwykle wartościowa jeżeli chodzi o treść ( zmuszają do myślenia) i dodatkowo wszystkie są pięknie wydane, aż miło je wziąć do ręki.
Zachęcam do lektury, a ja czekam na kolejne tomy przygód Hugh z Singleton. 

Książka przeczytana w ramach wyzwania - Czytamy książki historyczne 

Przeżyłem sowieckie łagry - Józef Hermanowicz

Wydawnictwo Promic, Okładka miękka, 380s., Moja ocena 5,5/6
Wiedza o tym, jak okrutny był system  komunistyczny w ZSRR i ile ofiar pochłonął, staje się dziś coraz bardziej powszechna. Lata ustrojowej propagandy sprawiły jednak, że nie wszyscy zdają sobie sprawę ze sposobów, jakimi władze radzieckie rozprawiały się z przeciwnikami, a przeciwnikiem w zasadzie był każdy, powód zawsze się znalazł.
Łagry – przynajmniej w teorii – nie były miejscami zagłady. Był to istniejący od lat 20. XX w. system obozów pracy przymusowej. W założeniu więźniowie mieli w nich pracować, ginąć nie miał nikt.
Tyle, że rzeczywistość nie miała z założeniami wiele wspólnego. W nieludzkich warunkach ludzie umierali masowo. A, że znaleźć mógł się tam prawie każdy, liczba więźniów stale rosła.
Obozy pracy zasilane były „wrogami ustroju” właściwie nieustannie. Celem uwięzienia była teoretycznie reedukacja przez pracę kamieniołomach, przy wyrębie lasu, budowie linii kolejowych itd. Podczas takiej reedukacji umierała rocznie nawet jedna trzecia więźniów… Na ich miejscu szybko pojawiali się jednak nowi wrogowie.
Wielu osobom udało się przeżyć łagry, kilka z nich na przestrzeni lat zdecydowało się opowiedzieć o życiu, a raczej wegetacji w sowieckich łagrach, dać świadectwo temu co się tam działo.
Świadectwo takie daje także w swojej książce ks. Józef Hermanowicz.
Ur. się on w 1890 r., zmarł w 1978r. Był księdzem katolickim, marianinem, z pochodzenia Białorusinem. W 1932r. Podjął pracę na misji w Harbinie w Chinach. O tym wydarzeniu, o tej posłudze opowiada wstęp książki. Hermanowicz bardzo ciekawie i prostym językiem, tak po ludzku, bez wywyższania się wyjaśnia na czym polega specyfika katolickich misji na terenie Chin, jak powinni zachowywać się misjonarze, którzy tam przybywają, a jak niestety się zachowują.
W kolejnym rozdziale autor płynnie przechodzi do 1948r. gdy w Mandżurii władzę objęli komuniści, rychło zabrali się za likwidację katolickich szkół. 22 XII 1948 r. chińska milicja wtargnęła do budynku misji. Aresztowano księży i braci marianów oraz pracowników szkoły. Aresztowany zostaje także Józef Hermanowicz. Śledztwo trwało od początku stycznia do końca maja 1949 r. i było niezwykle wyniszczające. Przesłuchania ciągnęły się przez wiele godzin, niekiedy też w nocy, bez jedzenia. Ks. Hermanowicz musiał walczyć o to, by w protokole zapisywano jego zeznania, a nie te, które zmyślał przesłuchujący. Hermanowiczowi postawiono  „zarzuty”. Skazano go na 25 lat łagrów. W obozie był powszechnie znany jako ksiądz. Wzywano go do konających. Jego praca polegała na opiece nad trzema niewidomymi, wożeniu wody do kuchni oraz pracy w ogrodzie i w tartaku. Z łagru został zwolniony w 1954r.
O swoim pobycie, o posłudze ludziom, o tym, jak przetrwał ks. Hermanowicz opowiada językiem prostym, tak jakby opowiadał przyjacielowi przy szklance herbaty ot taką lekką opowieść. A opowieść, którą snuje wcale nie jest lekka, jest poruszająca i do bólu przejmująca. I nawet nie chodzi o to co przeżył, osób, które zostały skazane na łagry było wiele, zbyt wiele. Bardziej chodzi o to w jaki sposób swoje przeżycia ks. Hermanowicz opisuje. Co najbardziej mnie zadziwiło to pogoda, wręcz poczucie humoru z jakim ks. Hermanowicz opowiada niektóre wydarzenia, które były jego udziałem, bądź których był świadkiem.
Co ważne wspomnienia nie epatują ani nienawiścią do tych, którzy umieścili go w łagrach ani martyrologią. Pełno w nich natomiast zupełnie dla mnie niezrozumiałego pogodzenia się z losem, co nie znaczy,  że autor wspomnień nie walczył, walczył o przetrwanie każdego dnia, ale nie buntował się. Trudno to nawet wyjaśnić, trzeba samemu poczuć poprzez lekturę książki.
To kolejna książka Wydawnictwa Promic z serii Losy, którą miałam okazję przeczytać. 
Wcześniej recenzowałam:
Requiem dla młodego żołnierza spod Monte Cassino. 
Purpurę i czerń. 
Etty Hillesum. Świadek Boga w otchłani zła.  
Każda z książek opowiada historie niezwykłej osoby. Spotkałam się z komentarzami, że dużo w tej serii religii. Owszem, religia występuję w każdej z tych pozycji, ale zawsze jest silnie powiązana z danym bohaterem i zawsze ukazana jest w kontekście wpływu na jego decyzje i postępowanie. Żadna z w/w pozycji nie ma na celu nawracania, epatowania wiarą. Za to każda opowiada o niezwykłych ludziach, od których wiele mozemy się nauczyć.
Gorąco zachęcam do lektury.  
Poniżej fragment książki:
I JA TEŻ WPADŁEM
Wpadniesz w ręce jurysty, wyjdziesz czysty
Opisywać dzieje innych ludzi, to nic trudnego, ale pisać o swoich przeżyciach, to trochę jak wyrywanie zębów sobie samemu. Jednak aby stało się zadość sprawiedliwości, muszę się śmiało przyznać, że i mnie przyłapali.
Pamiętam z tych dni każdy swój krok. Koniec lata 1950 roku był prześliczny, po czym w całej swej krasie nadeszła jesień. Łagierne ogrody wskazywały, że była ona bardzo szczodrą gospodynią.
Inwalidzi nie tylko spoglądają pożądliwym okiem na ogrody, ale rzucają się na wszelką zieleninę. Po operacji mój organizm domaga się pokrzepienia. Naszego pożywienia wystarcza tylko na tyle, aby nie umrzeć, a skąd brać siły, aby żyć? To nie było życie, lecz wegetacja.
Łagier 020 leży na południowym zboczu góry. Można by z niego ogarniać wzrokiem rozległe, piękne przestrzenie, gdyby nie przeklęte, wysokie ogrodzenie, które odcina nas od Bożego świata. W obozie są szerokie, wydeptane ścieżki, po których kręcimy się wkoło jak ślepe konie w kieracie. Niewątpliwą ozdobą łagru są działki ogrodowe, znajdujące się na skraju obozu i między barakami. Rosną tam warzywa, trochę kwiatów, a najbardziej pieści oczy cudo i nadzieja palaczy – tytoń. Ogrody należą do kierownictwa, choć malutkie zagony są w posiadaniu pewnych grupek więźniów, przeważnie „błatnych”. My, frajerzy, mało cenimy te prywatne ogródki, bo rzadko kto może z nich korzystać z racji częstych „etapów”. Jedynie „błatni” umieją w jakiś tajemniczy sposób zapewnić sobie opłatę od „spadkobierców”. Przy „etapach” jedni drugim sprzedają swoje zasiewy. Sporządzają między sobą ustne kontrakty i rozrachunki. Pomaga im w tym niepisana tradycja, której nie znaliśmy.
Ogrody obozowe tego lata dają wielkie nadzieje, a najlepiej obrodziły ogórki. Starszy ogrodnik jest specem. On i jego pomocnicy jesienią stali się prawdziwymi „kułakami”. Nawet władze ich szanują. Teraz na zagonach pracują wyłącznie przyjaciele ogrodnika albo jego zaufani ludzie. Inni frajerzy mogą się tam dostać tylko w gorącym czasie „żniw”. Obcemu wcisnąć się tam do stałej pracy, to to samo, co wpaść w kłębowisko żmij albo włożyć palec między drzwi. I oto takie szczęście spada na mnie. Jak się można było spodziewać, dawni robotnicy przyjmują mnie jak intruza i nie włączają do swej szajki, nie wskazują pracy, nawet się nie odzywają. O wszystko muszę pytać samego ogrodnika. Ten odpowiada mi życzliwie, a banda zgrzyta zębami. Chcę ich pokonać cierpliwością. Starzy robotnicy pracują szybko i zręcznie, a przy tym zjadają po kryjomu młodą marchew, ogórki itd. Śledzą każdy krok ogrodnika i jak tylko się oddali, wpychają do ust co popadnie. Ledwie zjawi się w zasięgu wzroku, znów pracują jak mrówki. (...)
Późną jesienią, kiedy nędza nasiliła się jeszcze bardziej – a wtedy paczek nie otrzymywałem i już śmierć zaglądała mi w oczy – korzystam z pomocy jednego towarzysza, który częstuje mnie surową kapustą. Smakuje mi ona bardzo i podtrzymuje nadwątlone siły, ale cóż, nie mamy do niej prawa. Jestem nawet w rozterce, czy mogę z takich poczęstunków korzystać. Na szczęście to bałamuctwo nie trwało długo. Wzięto mnie do pracy przy zbieraniu warzyw. Tu już jakikolwiek zakaz nie ma żadnego sensu. Wszyscy jedzą wszystko, co im wpada w ręce. I nikt nie ogląda się na żadną władzę, a i samo naczalstwo zapomina na moment o sowieckich, wariackich przepisach. Dochodzi nawet do tego, że dozorcy czy oficerowie publicznie podchodzą do wozów, wybierają co czerwieńszą marchew i chrupią ją razem z więźniami. Gdy skończyła się marchew, rzucamy się na bydlęcą brukiew, potem na ogórki, zielone pomidory (nie dojrzewają na Syberii), buraki, cebulę i kapustę. O kapustę zaczynają się z nami kłócić, ale nic sobie z tego nie robimy, nie boimy się. Przy cebuli doszły groźby, wtedy już trzeba naprawdę uważać. Bo cebula to najbardziej smakowity cukierek, jest bowiem najlepszą obroną przed cyngą. Ale cebuli w łagrze więźniom nie pokazywano, a w kuchni chowano ją w obawie przed kradzieżą. Czosnek byłby jeszcze bardziej potrzebny, ale w naszym obozie, nie wiadomo dlaczego, czosnku nie uprawiano. Kiedy wreszcie zakończono zbiór warzyw i przystąpiono do szatkowania i kwaszenia kapusty, wszyscy rzucili się do niej jak wygłodniałe wilki. Władze obozowe zagroziły karami, a wtedy „żarłoczni” więźniowie zaczęli gryźć surowe kartofle. Nadzorcy zupełnie nie wiedzieli, jak na to zareagować – zabronić czy milczeć.(...)

Niespokojne kości - Melvin R. Starr

Wydawnictwo Promic, Okładka miękka, 304 s., Moja ocena 5,5/6

Głównym bohaterem jest Hugh z Singleton, młodzieniec z niebanalnym umysłem i jeszcze większym poczuciem humoru. Jak sam opowiada, chociaż jego los od małego był przesądzony, to co i rusz za sprawą różnych okoliczności zmieniał się, jak w kalejdoskopie:  

(...) Ksiądz z naszej wioski, ojciec Aymer, uczył w miejscowej szkole. Gdy miałem dziewięć lat, w roku pojawienia się czarnej śmierci, odbył rozmowę z mym ojcem i moja przyszłość została postanowiona. Przejawiałem chęć do nauki. Uznano zatem, że pójdę na uniwersytet. Miałem czternaście lat, gdy wysłano mnie do Oksfordu, abym zdobył wykształcenie i został duchownym. Nie trafiłem tam w najlepszym momencie, bo kiedy byłem na drugim roku, jakiś student wpadł w furię z powodu rozwodnionego piwa, które podano mu w karczmie przy głównej ulicy, i wraz ze swoimi kompanami zdemolował to miejsce. Karczmarz poprosił o pomoc mieszczan i zwykłą burda przerodziła się w prawdziwą bitwę, określaną później mianem zamieszek w dniu św. Scholastyki. Niemal setka studentów i mieszczan poniosła wówczas śmierć, zanim szeryf przywrócił porządek. Gdy wreszcie odważyłem się wychylić głowę ze swojej kwatery, uciekłem do Lancashire, a do Oksfordu wróciłem dopiero na semestr jesienny. 

Gdyby czarna śmierć (jak twierdzi sam narrator) okazała się jeszcze gorszą zarazą niż była, jego los mógłby wyglądać zgoła inaczej, miałby wtedy całkiem spore szanse na odziedziczenie Little Singleton. Roger (brat Hugh) i jeden z jego synów zmarli w odstępach zaledwie dwóch dni w 1349r. Kilkanaście dni później zmarł drugi z braci Hugh. Posiadłość rodową Hugh dziedziczą jego bratanek i matka. Naszemu bohaterowi nie pozostało nic innego, jak zgłębiać wiedzę w Oksfordzie.Tytuł magistra uzyskuje w 1361r. W tym samym roku wybucha kolejna epidemia dżumy. Hugh widząc, jak umierają jego przyjaciele i uznając, że nie nadaje się do leczenia dusz grzeszników, postanawia leczyć ich ciała i zostaje medykiem. 
Na studia kierunkowe wyjeżdża do Paryża, ale po zdobyciu odpowiedniego wykształcenia wraca w rodzinne strony. Początkowo praktykuje w Oksfordzie, ale ma tam sporą konkurencję i co tu ukrywać interes kiepsko się kręci. Pewnego dnia udziela pomocy lordowi Gilbertowi, który zaintrygowany osobą medyka proponuje mu posadę i mieszkanie w swojej miejscowości. I tak rozpoczyna się nowy etap w życiu mistrza Hugh z Singleton, medyka i lekarza dusz w średniowiecznej Anglii.

Wszystko przebiegałoby zgoła normalnie, gdyby nie odnalezione pewnego dnia w zamkowym szambie kości. Jak szybko stwierdza Hugh po wstępnie przeprowadzonym badaniu antropologicznym, są to szczątki młodej kobiety. Nikt nie wie, kim mogła ona być, jakim zrządzeniem losu znalazła się w szambie. Po stanowczym stwierdzeniu, że kobieta została zamordowana, Hugh zostaje oddelegowany przez lorda Gilberta do odkrycia tożsamości zmarłej oraz postawienia przed sądem jej zabójcy. Niby wszystko wydaje się proste, ale tylko na pozór. Szczątki ludzkie ( w mniejszym lub większym stanie rozkładu) zaczynają się wręcz mnożyć, do tego pojawiają się tajemnicze sztylety i niebieskie kaftany, a między tym wszystkim uwija się, jak mróweczka nasz mistrz Hugh, który oprócz powierzonej mu roli detektywa, nadal pełni funkcję lekarza. Hugh bada kolejne znalezione ciała i kości, poszukuje rodzin zmarłych i potencjalnego zabójcy lub zabójców. Trzeba pamiętać, że wszystko to ma miejsce w II połowie XIV w., nie ma więc mowy o badaniach laboratoryjnych, pobraniu DNA etc. Praca detektywistyczna Hugh polega więc przede wszystkim na dreptaniu lub konnej jeździe od chaty do chaty, od wsi do wsi i rozmowie, rozmowie i wysłuchiwaniu miejscowych plotek, z których całkiem sporo można się dowiedzieć. 

W trakcie z zapałem prowadzonego śledztwa ujawnia się wiele cech naszego medyka - detektywa. przede wszystkim poczucie humoru i dobre serce (od niektórych pacjentów nie bierze zapłaty za wykonane usługi, a niektórym dodatkowo pomaga). Cechą charakteru tego przesympatycznego bohatera, która wywołała u mnie wyjątkowy uśmiech, jest jego nieśmiałość wobec lady Joany, którą Hugh skrycie uwielbia i jego wyjątkowo nieśmiałe i niezdarne, ale niesamowicie rozczulające zaloty.

Jak zakończy się sprawa tajemniczych zwłok? Kto okaże się mordercą? Co z uczuciem mistrza Hugh i jego praktyką? Tego dowiecie się czytając Niespokojne kości, do czego gorąco zachęcam. 

Książkę czytało mi się doskonale. Autor podbił moje serce przede wszystkim osobą średniowiecznego medyka. Hugh z Singleton niesamowicie mi się spodobał. W literaturze światowej mamy kilku średniowiecznych czy to medyków, czy to detektywów, i gdy rozpoczynałam lekturę wydawało mi się, że Hugh będzie kolejnym ich klonem. Nic bardziej mylnego. Autor stworzył postać inną, wyjątkową. Jest to przede wszystkim zasługa wiernego oddania historycznych i medycznych realiów epoki, których w książce jest bardzo dużo, ale które w żaden sposób nie przytłaczają, a wręcz przeciwnie - sprawiają, że lektura jest fascynująca. Jest to zasługa autora, który jest historykiem z wykształcenia i pasji; przez ponad 40 lat uczył tego przedmiotu w szkole średniej, oraz zgłębiał tajemnice średniowiecznej chirurgii oraz obyczajów i języka Anglii z tego okresu. Dzięki temu mamy wyjątkową okazję poznać  XIV - wieczne praktyki medyczne, sposoby przeprowadzania  zabiegów, które nawet dziś są uznawane za bardzo inwazyjne. Autor umożliwia nam także poznanie średniowiecznego ziołolecznictwa; dowiadujemy się, jak przy pomocy konkretnych roślin można było pomóc choremu. 

Na końcu książki znajduje się posłowie "od autora", a w nim sporo osobistych tematów, które sprawiają, że książka staje się nam jeszcze bliższa.
Lektura Niespokojnych kości zabrała mi od razu kilka godzin, ale absolutnie nie odczuwałam upływu czasu, wręcz nie mogłam oderwać się od lektury i dawno tak dobrze się nie bawiłam. Jest to jedna z lepszych powieści, jakie ostatnio czytałam i jedna z ciekawszych książek z historią w tle, jakie w ciągu ostatnich miesięcy ukazały się na naszym rynku. Pozycja należy do cyklu Corpus delicti. 

Jest to dla mnie znak wysokiej jakości, ponieważ przygody Hugh z Singleton to kolejna książka z tej serii i jednocześnie kolejna utrzymana na niezwykle wysokim poziomie. Dobrze, że wydawnictwo postawiło na jakość, a nie na ilość. 
Tutaj recenzja innej książki z serii Corpus delicti. 

Niespokojne kości to pierwszy z serii pięciu tomów nastrojowych powieści kryminalnych osadzonych w klimacie czternastowiecznej Anglii. Każdy tom cyklu jest historią kolejnego dochodzenia. Już nie mogę się doczekać na kolejne tomy przygód mistrza Hugh z Singleton. 
Zachęcamy (ja i wydawnictwo) do przeczytania wywiadu z autorem Niespokojnych kości, w którym zdradza, skąd czerpał inspiracje do napisania książki o przygodach średniowiecznego chirurga.

Tutaj znajdziecie wywiad z autorem, Melvinem R. Starrem.

Ślad życia, ślad śmierci - Paul L. Maier

Wydawnictwo Promic, Okładka miękka, 512 s., Moja ocena 5,5/6

Książka wywarła na mnie duże wrażenie i bardzo przypadła mi do gustu.

Głównym bohaterem jest słynny archeolog dr Johnatan Weber. Pewnego dnia bierze on na swojej macierzystej uczelni Harvardzie, roczny okolicznościowy urlop, który naukowcom przysługuje co 7 lat. Postanawia go przeznaczyć m.in. na przeprowadzenie nowych prac archeologicznych. W tym celu udaje się do miasta Rama w Izraelu.

Prace badawcze prowadzone są z początku normalnym trybem, w zasadzie nic specjalnego się nie dzieje. Tzn. ekipa odkrywa co rusz kolejne fascynujące artefakty, ale na tego typu stanowiskach archeologicznych jest to chleb powszedni.

Pewnego dnia jednak następuje przełom. Johnatan dokonuje wielkiego odkrycia. Jak to zwykle w tego typu przypadkach bywa, odkrycia tego dokonuje zupełnie przypadkowo, idąc na spacer zauważa nietypowy kamień. Po odgarnięciu ziemi odnajduje drugi taki sam kamień i za chwilę kolejny. Razem ze współpracownikami rozpoczyna prace eksploracyjne. Bardzo szybko odkrywają jaskinię. Ku ich zdziwieniu w jaskini nie znajdują absolutnie nic. Jednak z uporem przeszukują lite ściany pieczary. Po dwóch dniach, gdy prawie tracą nadzieję, w podłożu odnajdują doskonale zamaskowany sarkofag z napisem w antycznej grece i po aramejsku – Tu spoczywa Józef z Arymatei, syn Asera, członek rady. Błogosławiona niech będzie jego pamięć.

Już samo odkrycie sarkofagu było dla badaczy niesamowitym przeżyciem. Nie wiedząc, czy sarkofag jest pusty ,czy też znajdują się w nim szczątki, snują różne hipotezy. Wiedzą doskonale, że sarkofag (z ciałem lub bez) i tak przejdzie wraz z nimi do historii.

Następnego ranka postanawiają otworzyć sarkofag. Po podniesieniu wieka widzą pożółkły i częściowo zbutwiały całun, otulający ludzki szkielet. Niezwłocznie przeprowadzają wstępne badania. Wykazują one, że szczątki są bardzo dobrze zachowane, zmarły był mężczyzną, w wieku średnim, mocno zbudowanym. Po kilku kolejnych badaniach coraz bardziej prawdopodobne jest przypuszczenie, że w sarkofagu znajdują się szczątki Józefa z Arymatei.

Kim w ogóle był Józef z Arymatei? Wg. Nowego Testamentu to on ofiarował grób przygotowany dla siebie, na pochówek ukrzyżowanego Jezusa. Po śmierci Jezusa udał się do Poncjusza Piłata i poprosił o ciało Jezusa. Piłat, upewniony przez centuriona o śmierci skazańca, spełnił prośbę Józefa. Ten zaś niezwłocznie zakupił płótno i udał się na Golgotę, aby zdjąć ciało z krzyża. Tam, razem z Nikodemem, owinęli ciało Jezusa w płótno i namaścili mirrą i aloesem. Ciało złożyli w grobie wykutym w skale.

Nic więc dziwnego, ze wśród archeologów następuje poruszenie.

Pod koniec kolejnego dnia badań, Johnatan czyszcząc dno sarkofagu, odkrywa bardzo ciasno zwinięty pergamin z napisem w antycznej grece. Po wstępnej lekturze znaleziska, Johnatan odkrywa titulus. Jest to napis, który Poncjusz Piłat kazał przybić do krzyża. To daje naukowcom prawie 100% pewności, że odkryte szczątki należą do biblijnego Józefa z Arymatei.

Prawdziwe jednak poruszenie następuje po odkryciu listu, z którego wynika, że nie było żadnego Zmartwychwstania, a zwłoki Jezusa zostały wykradzione z grobu.

Ale czy na pewno? Czy to już koniec badań i domniemywań? Czy może wręcz odwrotnie – ich początek?

Na te i wiele innych pytań da wam odpowiedź lektura książki. Naprawdę warto po nią sięgnąć. Przede wszystkim jest to doskonałą proza. Poza tym naprawdę świetny thriller. Wiem, o tej tematyce w ciągu kilku ostatnich lat powstało bardzo dużo książek, ale Ślad życia, ślad śmierci jest wyjątkowy z kilku względów.

Po pierwsze ze względu na bardzo profesjonalne i fachowe potraktowanie tematyki, i to nie tylko biblijnej, ale także archeologicznej. Autor książki, Paul L. Maier jest wykładowcą historii starożytnej na Uniwersytecie Michigan. W swoim dorobku ma ponad dwieście artykułów naukowych i jedenaście książek. Jego wieloletnie doświadczenie historyka i archeologa doskonale widać w niniejszej pozycji. Widać także doświadczenie, jakiego nabył przy pisaniu poprzednich powieści. Prowadzona przez niego intryga z każdą kolejną stroną wciąga coraz bardziej. A tempo akcji jest momentami wprost niesamowite. Poza tym autor doskonale tłumaczy kolejne etapy prac badawczych, sposoby eksploracji i datowania znalezisk. Omawia wiele archeologicznych metod, przy pomocy których datuje się artefakty – m.in. metodę C14, termoluminescencyjną i wiele innych. Przy tym omawia te metody tak jakoś mimochodem, wplatając przyspieszony kurs metodologii badań archeologicznych w akcję książki. Taki podręcznik dla archeologa amatora w pigułce. 

Bardzo spodobał mi się tez język, jakim autor wyjaśnia wszystkie w/w zagadnienia, prosty, konkretny, klarowny, ani trochę nie zaciemniający akcji, ani nie traktujący czytelników jak upośledzonych umysłowo (co niektórym autorom się zdarza). W otoczce niesamowitej sensacji czytelnik nie archeolog może w prosty sposób poznać techniki pracy archeologów i antropologów.

W książce znajdziemy dyskusje - co nasza cywilizacja zawdzięcza chrześcijaństwu i jakie negatywne skutki może przynieść usunięcie go z naszego życia.

Razem z badaczami zastanawiamy się nad tym, czy ujawniać ich odkrycia? Jest to moment pełen rozterek, wahań, dylematów etycznych i moralnych. Naukowcy muszą podjąć bardzo trudną decyzję, co jest najważniejsze – prawda czy czy istnienie...czego? No właśnie. Tego dowiecie się z książki.

Gorąco zachęcam do lektury. Naprawdę warto. Tym bardziej, że odkrycie sarkofagu, papirusu i listy to nie koniec znalezisk, a wręcz ich początek. Jeżeli sięgniecie po Ślad życia, ślad śmierci czeka na was wspaniała książka oraz niesamowita przygoda.

Tajemnica Mandylionu. - Artur Żamojda

Wydawnictwo Promic, Okładka miękka, Moja ocena 4,5/6

Co mogą mieć ze sobą wspólnego zwyczajny nauczyciel z Białegostoku, napoleoński żołnierz, ikony, stary pamiętnik, tajemnicza dziewczyna oraz rosyjska mafia?

Wydawałoby się że niewiele. Nic bardziej mylnego! Artur Żamojda w swojej  powieści udowadnia nam, że bardzo dużo. Ogniwem, które w/w połączyło był Mandylion. 

Mandylion przedstawia oblicze Chrystusa wpisane w nimb krzyżowy, ukazane na białej chuście, przymocowanej za dwa górne rogi. Centralnym elementem kompozycji jest zamyślone, niekiedy surowe, ale przede wszystkim nieskończenie miłosierne Oblicze Zbawiciela. Na jasnym tle chusty niemal idealnie symetrycznie po oby stronach głowy rozłożone są kosmyki długich włosów i brody. Wokół głowy Chrystusa znajduje się tzw. nimb krzyżowy, atrybut ikonograficzny przysługujący jedynie Zbawicielowi, przypominający o jego śmierci na krzyżu. Na nimbie wypisane są greckie litery oznaczające "Jestem Który Jestem" - imię Boga, przynależne też Boskiej naturze Chrystusa oraz skrót imienia IC XC (ze staro - cerkiewnosłowiańskiego Iisus Christos). Dopełniającym elementem są aniołowie, trzymający górne rogi chusty. Dominuje on w chrześcijaństwie wschodnim. W Kościele katolickim jego odpowiednikiem jest wizerunek typu vera ikon czyli chusta św. Weroniki”.

Mandylion.

Bohaterem powieści jest m.in.  nauczyciel - Andrzej Prybut. Jest to zwyczajny mieszkaniec Białegostoku, który przypadkowo zostaje wplątany w niesamowitą intrygę, której z początku w ogóle nie rozumie, a co gorsza nie zauważa. Staje się też świadkiem morderstwa. Pewnego wieczoru, gdy wraca do domu z przejeżdżającego czarnego jaguara padają dwa strzały w stronę znanego i szanowanego profesora uniwersytetu, wykładającego historię chrześcijaństwa. Andrzej niespodziewanie dziedziczy pewien tajemniczy pamiętnik, a konkretnie dostaje go od umierającego profesora. Zabiera pamiętnik do domu, siada w fotelu i zaczyna lekturę. Nie zdaje sobie sprawy, jakie to będzie miało dla niego skutki, jak bardzo zmieni całe jego (i nie tylko jego) życie. Wokół Andrzeja zaczynają się dziać dziwne rzeczy - bezustannie ma wrażenie, że jest śledzony, wracając z pracy do domu ma wrażenie, że ktoś w nim był pod jego nieobecność. Wieczorami nadal czyta tajemniczy pamiętnik, a historia, która się w  nim znajduje coraz bardziej go fascynuje. Jaką tajemnice kryję pamiętnik, skoro ludzie są gotowi dla niego zabijać? To jedno z wielu pytań, które nasuwały mi się w trakcie lektury.

A morderstwo profesora i dziwne zdarzenia, które spotykają Andrzeja, to dopiero początek.

Zagłębiając się w treść książki oprócz losów Andrzeja, śledzimy losy autora pamiętnika, szlachcica żyjącego na przełomie XVIII i XIX wieku, którego los pozbawił wszystkiego i rzucił w wir burzliwych dziejów okresu napoleońskiego. Zadaniem Prebuta jest strzeżenie zapisków. Równocześnie obserwujemy przemianę bohatera, z początkowo rozbitego odrobinkę ciapowatego, wydawałoby się niezdolnego do udźwignięcia brzemienia, które na niego spadło w...no właśnie w kogo? To już tajemnica, podobnie, jak tajemnicą są dalsze losy pamiętnik, Mandylionu i Natalii - nieznajomej w chuście, która pojawia się nieoczekiwanie w życiu Andrzeja i każe mu nawet za cenę życia strzec pamiętnika. I Andrzej broni pamiętnika przed Jurijem Dychem, rosyjskim mafiosem, bogaczem, znawcą i kolekcjonerem ikon, który chce go zdobyć nie bacząc na przeszkody.

Jeżeli chodzi o treść książki, to pozwolę sobie tylko na małą dygresję - bardzo poruszyły mnie losy osób opisanych w tajemniczym pamiętniku, głównie Stanisława, który starając się bronić rodziny, jeszcze bardziej pogorszył swoją sytuację. Skazany na śmierć ucieka z rąk oprawców, a następnie, dowiadując się o tragicznej śmierci żony i dwójki dzieci, trafia na wojenną tułaczkę.

Tempo książki jest umiarkowanie spokojne, na pewno nie takie, jak np. u Dana Browna czy Kena Folletta, ale niczemu to nie przeszkadza, ponieważ akcja toczy się wartko i jest wciągająca. Książka ma wiele plusów, przede wszystkim taki, że to nasza, polska książka z akcją osadzoną w realiach Polski wschodniej. Dla mnie bardzo interesujące były opisy budownictwa, strojów, obyczajów mieszkańców okolic Białegostoku.

Moim zdaniem Tajemnica Mandylionu powinna zadowolić wszystkich miłośników powieści sensacyjnych.Zachęcam do lektury. 

Ben Hur. - Lewis Wallace

Wydawnictwo Promic Okładka miękka, 680 s., Moja ocena 6/6 Tytuł oryginału: Ben Hur, a Tale of the Christ.

Właśnie skończyłam lekturę, więc wrażenia na gorąco. Jednym słowem- rewelacja. Ale po kolei. Ben Hur to obok Quo vadis największa powieść religijna naszych czasów. Opowieść rozpoczyna się od wędrówki trzech mędrców, których gwiazda prowadzi do nowo narodzonego króla. Ale głównym bohaterem wbrew pozorom nie jest Jezus, a młody żydowski arystokrata, niesprawiedliwie skazany, wskutek igraszki losu i zdrady rzymskiego przyjaciela, na dożywotnie galery. Juda Ben Hur w dniu przyjazdu nowego prokuratora Waleriusza Gratusa przypadkiem zrzuca na niego cegłę ze swego domu, w efekcie tego czynu zostaje oskarżony o zamach. Zostaje pojmany razem ze swoją matką i siostrą. Judę skazują na dożywotnie galery, takie było rzymskie prawo i taki był kaprys rzymskiego prokuratora. W Nazarecie główny bohater po raz pierwszy spotyka Jezusa, który daje mu pić. W czasie podróży okrętem, na którym jest wioślarzem poznaje Quintusa Arriusza, któremu ratuje życie podczas bitwy z korsarzami. Arriusz adoptuje Bena. Młodzieniec otrzymuje wykształcenie godne patrycjusza rzymskiego, a wierzcie mi, ze w tamtych czasach to było coś. Po śmierci przybranego ojca odziedzicza po nim ogromne bogactwa i wyrusza do Jerozolimy na poszukiwania rodziny. I od tego momentu zaczynają się właściwe przygody głównego bohatera. Nie będę ich streszczać, bo odebrałoby to całą przyjemność lektury. A lektura książki jest na prawdę wielką przyjemnością, tym bardziej, że w przeciwieństwie do Quo vadis? Sienkiewicza, Ben Hur jest powieścią prawie nie znaną. Przez wiele lat nie był dostępny w księgarniach, kto miał szczęście wyszperał zniszczony i nadgryziony zębem czasu egzemplarz w bibliotece. Dopiero Wydawnictwo Promic zdecydowało o wydaniu książki i jej nowym tłumaczeniu. Dzięki wydawnictwu mamy okazję zapoznać się z wielkim dziełem Wallace'a po raz pierwszy w pełnym, uzupełnionym wydaniu.

Nie ukrywam, że przez pierwsze kilka stron musiałam przywyknąć do bardzo specyficznego języka, jakim jest napisana powieść, ale było warto. Powieść przenosi nas do początków naszej ery, do okresu, kiedy nauczał Chrystus. Historia Jezusa jest tylko jednym z wielu wątków powieści. Wątek ten powraca w najmniej spodziewanych momentach, np. gdy Ben Hurowi przydarza się nieszczęście, gdy nie wie, jak postąpić. Ogromnym plusem powieści są intrygujące, wielobarwne postacie i wiele dodatków, które autor umiejętnie wplótł w akcję powieści. Należą do nich m.in. legendy egipskie, wiersze, listy, opowieści przy ognisku etc. Poza tym bardzo plastyczne opisy miejsc, które przemierzamy z bohaterami i ich życia codziennego. Wszystko to sprawia, że powieść czyta się szybko, a akcja wciąga.Świat, do którego przenosimy się dzięki autorowi jawi nam się niczym obecny obok nas. Oczywiście, jak to w dobrej powieści bywa, nie mogło zabraknąć wątku miłosnego. Kto w kim, z kim i co z tego wynikło - nie zdradzę. Co mi się od razu rzuciło w oczy, to doskonałe przygotowanie merytoryczne pisarza. Wydaje mi się, że autor był zafascynowany okresem, w którym umiejscowił akcję powieści, był wręcz jej pasjonatem. Bez tego opisy nie byłyby tak dokładne i realne.

Muszę uprzedzić o 2 istotnych wg. mnie rzeczach: otóż mimo, iż jest to powieść religijna, nie znajdziemy w niej za dużo opowieści o życiu i czynach Jezusa. Można wręcz uznać, że Chrystus jest w tej powieści bohaterem drugiego planu. Jednym może to odpowiadać innym wręcz przeciwnie. Mnie akurat odpowiadało, ponieważ rozpoczynając lekturę obawiałam się trochę, czy Ben Hur nie okaże się jakąś...nawiedzoną, religijną powieścią. Nic z tych rzeczy.  Poza tym trochę dla nas inne obyczaje żydowskie. W powieści jest taki fragment, w którym przeczytamy, iż zemsta jest koniecznością dla Żyda, jest wręcz oczywista. Takich wtrąceń jest więcej. Niektóre mogą nas zdziwić lub zszokować, ale taka była prawda, taka była i jest kultura żydowska. Trzeba to zaakceptować i po prostu oddać się rozkoszy  czytania. Do czego gorąco jeszcze raz zachęcam. Gwarantuję, że przeczytacie powieść, która jest zupełnie inna od czytanych dotychczas. A już na pewno inna od, jak ja to nazywam...sieczki amerykańskiej, którą większość z nas czyta (ja też, przyznaję się bez bicia).

Fakt, iż jest to niesamowita wprost opowieść, doceniono już dawno w Hollywood. W efekcie tego reżyser William Wyler zaadoptował ją na potrzeby filmu. Film nakręcono w 1959r. Ben Hur zdobył 11 Oscarów. Główną rolę grał Charlton Heston. Zamieszczona poniżej scena z wyścigu rydwanów, to klasyka kina.

Lewis Wallace (10.04.1827 - 15.02.1905), amerykański pisarz, generał i polityk. Uczestnik wojny meksykańskiej (1846-48) i wojny secesyjnej (1861-65), gubernator stanu Nowy Meksyk, minister pełnomocny rządu Stanów Zjednoczonych w Turcji na dworze sułtana Abdula Hanimeda II. Służba dyplomatyczna jaką pełnił przez wiele lat, umożliwiła Wallace'owi poznanie wielu ciekawych miejsc, m.in. Palestyny. W 1873r. opublikował powieść The Fair God. Powieśc opowiada o podboju Meksyku przez Korteza. Ben Hura opublikował w 1880 r.,  Popularność powieści już w kilka lat póżniej można było porównać z poczytnością Chaty wuja Toma. Do jeszcze większego jej rozgłosu przyczyniła się wersja filmowa, nakręcona w 1926 roku przez Freda Niblo, z Ramonem Novarro w roli głównej. Powieść ukazała się w wielu tłumaczeniach, m.in. na język rosyjski, francuski, włoski, niemiecki, szwedzki, turecki. Pierwszy polski przekład powieści ukazał się w dwutomowej edycji w latach 1889-90. 

Okładka 1. wydania z 1880r.

Kuglarz Najświętszej Panienki. Średniowieczne legendy chrześcijańskie. - Michel Zink

Wydawnictwo Promic Okładka twarda z obwolutą, 375 s., Moja ocena 5,5/6

Biorąc tę książkę do ręki byłam pewna, że przeczytam po prostu kilka legend - opowiastek pochodzących z okresu średniowiecza, prostych, łatwych i przyjemnych. Nic bardziej mylnego. Średniowiecze pozostawiło po sobie ogromną spuściznę w postaci legend. Były to legendy głównie religijne, ponieważ wiara i religia były w tamtym okresie sensem życia przeciętnego człowieka. Michel Zink zebrał kilkadziesiąt legend, które powstały w różnym okresie tej epoki. Są to legendy spisane głównie po łacinie lub w językach miejscowych. Ukazywały one głównie: żywoty świętych, cuda Najświętszej Panienki, anegdoty. Ich twórcami były na ogół bliżej nie ustalone osoby mieszkające w zachodniej części Europy. Piszę "bliżej nie ustalone osoby" ponieważ autorowi w dużej części przypadków nie udało się ustalić autorów legend, czego powodem jest fakt, iż w średniowieczu legendy przechodziły z ust do ust, z pokolenia na pokolenie, rzadko kiedy ich twórca je spisywał, na ogół robiono to dużo, dużo póżniej nie pamiętając już kto jest ich autorem. Były one przekazywane z ust do ust, dlatego bardzo często ulegały ewolucji. Michel Zink, który jest profesorem Katedry Literatury Średniowiecznej Francji w College de France w Paryżu postanowił zebrać część legend i uwspółcześnić je,  moim zdaniem to najwłaściwsze określenie. Chociaż, jak sam twierdzi starał się, jak najmniej ingerować w pierwotną treść legend. Autor po prostu opowiedział je po swojemu tak, żeby wydobyć całą ich wartość i ukazać nam, jak bardzo jesteśmy podobni do ludzi żyjących w średniowieczu. Jednak główna oś legend, ich przesłanie, morały, sens pozostały takie same, jakie były kilka wieków temu. Czyli to co najważniejsze w tego typu przypowieściach nie zostało zmienione. Zink udowodnił nam, iż pewne wartości, kanony są niezmienne niezależnie od okresu, w którym żyjemy. I to jest moim zdaniem największa wartość tej książki. Dzięki zbiorowi legend profesora Zinka mamy możliwość poznać także pewne aspekty życia zwykłych ludzi, mistreli, rycerzy, możnych żyjących w epoce wieków średnich. Poza wartościami literackimi i duchowymi Kuglarz... niesie ze sobą także bardzo cenne i ciekawe historyczne wartości poznawcze

Poza tym autor tak przedstawił nam legendy, żeby ze względu na dużą różnicę czasową, jaka dzieli nas współczesnych od epoki średniowiecza, były dla nas jak najbardziej zrozumiałe, żeby nie przerażał nas zawiły język, czy nie zrozumiałe określenia, zwroty.

Skąd w ogóle taki pomysł u autora? Otóż, jak sam pisze we wstępie do Kuglarza... chciał nam pokazać, że średniowiecze nie jest jakimś zastygłym, skostniałym reliktem, że tak na prawdę człowiek współczesny nie wiele się różni od swojego przodka sprzed kilku wieków.

Legendy czyta się bardzo dobrze mimo, iż nie wszystkie muszą nam się spodobać. Niektóre z nich mogą nam się wydać wręcz dyskusyjne, niektóre nijakie, przerażające, ale jedno jest pewne - żadna z legend zawarta w Kuglarzu Najświętszej Panienki nie pozostawi nas obojętnymi i na długo zapadną nam w pamięć.

Gorąco polecam lekturę Kuglarza Najświętszej Panienki nie tylko wielbicielom legend średniowiecznych, ale wszystkim ciekawym świata i chcącym się odrobinę zastanowić nad sobą, nad sensem życia, nad tym, co jest w życiu ważne. 

Ogromnym plusem książki jest także jej wspaniale wydanie- książka jest szyta, nie klejona, więc jej żywotność będzie dużo większa niż innych wydań,  poza tym wspaniała okładka. Okładka to prawdziwe arcydzieło, wszystkie elementy (litery, drzewa, ludzie, ptaszki) są wypukłe, tak samo na okładce sztywnej, jak i na obwolucie. Doskonały pomysł na prezent.

Etty Hillesum. Świadek Boga w otchłani zła. - Yves Beriault

Wydawnictwo Promic 192 s., 
Oprawa twarda, Moja ocena 6/6

Etty Hillesum, a właściwie Esther Hillesum, była holenderską Żydówką, pochodzącą z rodziny, której sprawy religijne były zupełnie obojętne. Żyła w latach 1914-1943 i jak wielu członków swego narodu, poniosła śmierć w hitlerowskim obozie koncentracyjnym, w Auschwitz-Birkenau.

Etty studiowała prawo oraz język i literaturę rosyjską. Ponieważ jednak cierpiała na zaburzenia psychosomatyczne i nawracające napady depresyjne, zdecydowała się na rozpoczęcie terapii u chiromanty Juliusa Spier. Rok później sama napisała, że datę tego pierwszego spotkania z Juliusem, 3 lutego 1941 r., powinna uznać za datę swoich prawdziwych narodzin. Od razu zaczęłam zastanawiać się, co takiego się stało, że ten właśnie dzień był dla Etty aż tak ważny? Przede wszystkim (jak pisała sama Etta) Julius poprowadził ją ku poznaniu Boga. Drogą do tego poznania było odkrywanie i zgłębianie Pisma Świętego. Poza tym, Julius namówił Etty do codziennego pisania pamiętnika. Dzięki temu powstało jedenaście zeszytów pamiętnika, który dodatkowo uzupełnionych przez ponad siedemdziesiąt listów. To właśnie z tych listów i zapisków z nich czerpiemy wiedzę o ostatnim, półtorarocznym okresie w życiu Etty. Warto pamiętać, że przecież jej przeżycia, obawy i myśli, były wspólne dla większości holenderskich Żydów. Latem 1942 r., Etty zostaje zatrudniona w Radzie Żydowskiej. Pracowała tam zaledwie dwa tygodnie. Nie mogła wytrzymać pośród ludzi, którzy skoncentrowani byli na ratowaniu własnej skóry. Poprosiła, aby ją zatrudniono, jako pomoc socjalną w obozie Westerbork. Obóz ten miał za zadanie zbierać wszystkich Żydów z Holandii i przygotowywać ich do dalszego transportu na Wschód, do obozów koncentracyjnych. Jednocześnie wszystkim kierowanym tam Żydom kazano wierzyć, że na Wschodzie znajdą dla siebie miejsce do osiedlenia. Ponieważ nikt nie chcial w Westerbrok pracować, Etty od razu dostała etat. Wreszcie Etty mogła pracować tam, gdzie wg. niej praca miała sens. W tym piekle beznadziei czuła się (i była) potrzebna. Niosła otuchę ludziom, bo jak pisała zawsze znajduje odrobinę Boga w tych, których spotyka. Jednak Etty choruje i to poważnie. Wraca do Amsterdamu, opuszcza potrzebujących, którzy przebywali w obozie. Poddaje się kuracji, zdrowieje i wtedy zrobiła coś, na co chyba większość z nas nigdy by się nie zdobyła -  po wyzdrowieniu dobrowolnie powróciła do obozu Westerbork, chociaż wiedziała doskonale co ją czeka; jak sama powiedziała (...) chcę dzielić los swego narodu (...). W sierpniu 1943 r. wyjeżdża wraz z transportem do Auschwitz-Birkenau, gdzie ginie zamordowana przez nazistów. Dla nas taka decyzja Etty moze być szokująca, ale trzeba pamiętać, że  nie była aż tak odosobniona w owych czasach: postępowanie Etty jest bardzo zbliżone do decyzji, jaką podjął Janusz Korczak. Podczas gdy ona z własnej woli wróciła do obozu, aby zająć się swoimi podopiecznymi, on także dobrowolnie pojechał z dziećmi do obozu koncentracyjnego. Dla obojga śmierć wcale nie była najgorszym co może spotkać człowieka; zdawali sobie wszak sprawę, że kiedyś wszyscy musimy umrzeć. Dla nich najważniejszym było zachowanie własnego człowieczeństwa i pomoc innym w osiągnięciu tego celu.

Autorem książki Etty Hillesum. Świadek Boga w otchłani zła. jest Ives Bériault. Jest on kanadyjskim dominikaninem i stworzył dzieło wyjątkowe napisał przejmującą duchową biografię holenderskiej Żydówki, która w wieku niespełna trzydziestu lat zginęła w Oświęcimiu. Co ciekawsze, Etty nigdy nie przyznawała się do żadnej konkretnej religii, nie praktykowała ani judaizmu, ani też nie przyjęła chrześcijaństwa. Jej wspomnienia są jakby łącznikiem pomiędzy obiema religiami, a przy tym są świadectwem niesamowitej głębi obcowania z Bogiem, która tak niewielu z nas jest dana. Należałoby się zastanowić, czy w takim miejscu, jak Auschwitz, w miejscu każni i niewyobrażalnego wprost okrucieństwa, jakie człowiek zgotował drugiemu człowiekowi, czy można w takim miejscu odnaleźć Boga, w miejscu gdzie wydaje się, że go absolutnie nie ma? Etty starała się znależć Boga wszędzie. Odnalazła go w przyrodzie i drugim człowieku, najwspanialszych dziełach Boga. Chociaż naziści zamknęli ja w piekle Auschwitz, przyroda nadal istniała, pory roku się zmieniały, najwspanialsze dzieło Boga nadal trwało.

Warto przeczytać ta niewielką książkę, niezależnie od tego czy jest się osobą wierzącą czy też nie. Autor nie stworzył poradnika, jak dotrzeć do Boga, ani propagandowej pozycji o mocy Boga i modlitwie. Stworzył natomiast pozycję o niesamowitej osobie, która nie poddała się, nie dała się okrucieństwu holocaustu i do końca pozostała osobą ufną, pełną nadziei, a w okropieństwie, dramacie, który ją otaczał odnalazła niesamowite wprost wsparcie. Nie jest to pozycja łatwa i przyjemna, wręcz odwrotnie, ale jest to książka bardzo ważna. Na mnie wywarła ona niesamowite wprost wrażenie. Nie wiem czy kiedykolwiek uda mi się ją zapomnieć. Gorąco zachęcam do lektury.

Jan z wyspy Patmos- Lidia Witek

Wydawnictwo PROMIC

Okładka miękka, 704 s., Moja ocena 6/6

Na pytanie, czy można napisać dobrą powieść historyczną z wątkiem religijnym i czy może to zrobić polski autor- odpowiedziałabym zdecydowanie, że tak i za wzór podałabym Jana z wyspy Patmos- Lidii Witek.

Akcja powieści dzieje się w I w, głównie na greckiej wyspie Patmos, ale nie tylko. Patmos (gr. Πάτμος) to niewielka  grecka wyspa na Morzu Egejskim. Jest najdalej wysuniętą na północ wyspą w archipelagu Dodekanez. Najwyższym szczytem wyspy jest Profitis Ilias (269 m n.p.m.). Głównymi osadami Patmosu są Chora (stolica). W 1999 r. zabytkowe centrum z klasztorem św. Jana Teologa oraz Grota Apokalipsy zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Grota Apokalipsy

Objawienie na Patmos

Autorka za głównego bohatera powieści obiera Jana, niby zwyczajnego człowieka, jakich tysiące w tamtym okresie żyły na wyspie i poza nią,  ale jednak człowieka niezwykłego, człowieka, którego wybrał Chrystus, żeby opowiedział o Nim. Jan żyje na wygnaniu na Patmos, tam w Grocie Apokalipsy doznaje objawienia, borykając się z trudami codziennego życia, z prześladowaniami i problemami, jakie były udziałem pierwszych chrześcijan- próbuje spisywać swoje przeżycia, wizje, Słowo Boże. Oprócz Jana poznajemy wielu innych bohaterów. Co ważne nie jest to powieść stricte religijna. Jest to powieść przede wszystkim historyczna. Jej największymi atutami są: wartka akcja, która sprawia, że mimo sporej objętości, książkę czyta się bardzo szybko i w wielu momentach nie można się od niej oderwać. Poza tym bardzo wierne oddanie realiów epoki. Widać, że autorka napisanie książki poprzedziła długotrwałymi i dogłębnymi badaniami zarówno historycznymi, jak i biblijnymi. Dowiadujemy się, jak przebiegało życie w połowie I w., co jedzono, jak się ubierano, jak żyli ówcześni ludzie i wiele, wiele innych szczegółów. Wszystko to poprzeplatane jest cytatami z dzieła, które tworzy Jan. Ostateczny kształt przybiera jego Księga, nazwana później Czwartą Ewangelią. 

Śmiało mogę polecić Jana z wyspy Patmos - Lidii Witek wszystkim miłośnikom powieści historycznej, bez względu na to, czy są to osoby wierzące, czy też nie. Książka moim zdaniem ma za zadanie przede wszystkim ukazać tło historyczne i realia epoki, a nie epatować religią, chociaż nie przeczę, jako książka o religii powieść jest świetna.

Reasumując- jako powieść historyczną Jana z wyspy Patmos mogę śmiało przyrównać do dzieł Bernarda Cornwella. Z kolei, jako powieść religijna lub jak kto woli- o religii- dzieło Lidii Witek może śmiało konkurować z Quo Vadis Henryka Sienkiewicza, na prawdę niewiele mu brakuje do dzieła naszego noblisty. Szkoda, że Lidia Witek nie napisze już więcej żadnej książki- 20.01 wypada rocznica jej śmierci.
Poniżej możecie zobaczyć filmik ukazujący w pigułce piękno wyspy Patmos, Grotę Apokalipsy...

Purpura i czerń- J. P. Gallagher

Tytuł oryginalny The Scarlet and the Black. The True Story of Monsignor Hugh O'Flaherty, Hero of the Vatican Uderground. Wydawnictwo PROMIC, Okładka miękka ze skrzydełkami, 248 s. Moja ocena 6/6

Ta opowieść zawiera wszystkie elementy bestsellerowej literatury sensacyjnej: wątki szpiegowskie, spiski i fortele, tajne akcje przeprowadzane pod osłoną nocy, zmagania ze złem… Tylko że to historia prawdziwa. Purpura i czerń przedstawia zdumiewające i heroiczne losy monsiniora Hugh O’Flaherty’ego, człowieka nazwanego „Szkarłatnym Kwiatem Watykanu”. 
 O’Flaherty zapisał się w  dziejach II wojny światowej,  jako bohater watykańskiego podziemia i człowiek, który uratował od śmierci ponad 4.000 żołnierzy alianckich, Żydów i zwykłych obywateli.
Na zdjęciu po prawo- Monsignor O'Flaherty, a na dole widać Go w Watykanie. Już z twarzy widać, ze to postać niezwykła, dobra i mądra.

 

Monsignor urodził się 28 lutego 1898r. w Lisrobin, a  zmarł w wieku 65 lat  30 października 1963r. Był najstarszym dzieckiem Margaret i Jamesa O'Flaherty, miał dwóch braci i jedną siostrę. Wszyscy chłopcy uczęszczali do szkoły przyklasztornej w mieście Killarney.  (Na mapce po prawo widać usytuowanie Killarney na mapie Irlandii) Był bardzo inteligentny, doskonale się uczył i już od małego pragnął zostać kapłanem. W celu kontynuowania nauki otrzymał królewskie stypendium. Studiował filozofię i teologię w seminarium duchowym w Killarney. Bardzo lubił uprawiać sport, a jego pasja stał się szybko golf, którego grę kontynuował także, gdy objął stanowisko w Watykanie, co miało miejsce w 1935r., tuż po święceniach kapłańskich. Na zdjęciu widać Monsiniora uprawiającego swoja ulubioną dyscyplinę sportu.

Po święceniach został zatrudniony jako urzędnik w Watykanie. Pracował jako watykański dyplomata w wielu miejscach na świecie. W 1934r. został prałatem.

W pierwszych latach II wojny światowej prałat O'Flaherty odwiedzał obozy jenieckie na terenie Włoch, dopytując się o więźniów. O ile to było możliwe, informował rodziny o ich losie na antenie Radia Watykańskiego. Gdy w 1943 Włochy przeszły na stronę aliantów, tysiące brytyjskich jeńców wojennych opuściło obozy. Ci, którzy pamiętali wizyty O'Flaherty'ego, próbowali odnaleźć go w Rzymie, by uzyskać jakąś pomoc. Również szukający wsparcia w przedstawicielstwie irlandzkim, jedynym angielskojęzycznym działającym na terenie Włoch w tym czasie, przez żonę ambasadora trafiali ostatecznie do prałata O'Flaherty'ego. Ten organizował pomoc, nie czekając na zgodę swoich przełożonych. W tę działalność byli zaangażowani dwaj nowozelandzcy księża i John Flanagan, a nawet komuniści. Za strukturę operacyjną i bezpieczeństwo akcji pomocowej odpowiadał brytyjski płk. Derry wraz z innymi brytyjskimi oficerami, byłymi jeńcami Furmanem i Simpsonem oraz kanadyjskim kpt. Byrnesem. O'Flaherty utrzymywał kontakty z brytyjskim ambasadorem w Watykanie, sir Osbornem. Grupa O'Flaherty'ego ukryła 4000 uciekinierów – żołnierzy i Żydów – w prywatnych mieszkaniach, w gospodarstwach rolnych i w domach zakonnych. Jedna z pierwszych kryjówek zlokalizowana była w pobliżu rzymskiej siedziby SS- w myśl zasady, że pod latarnią najciemniej. Głównymi koordynatorami przedsięwzięcia byli O'Flaherty i Derry. Gdy prałat opuszczał Watykan, dla niepoznaki przebierał się w świeckie stroje. Władze niemieckie chciały uniemożliwić prowadzenie działalności pomocowej. Gdy zorientowały się, iż mózgiem całej akcji jest ksiądz z Watykanu, próbowały go zabić. Chociaż znały jego tożsamość, bez złamania prawa nie mogły go aresztować, dopóki pozostawał na terenie watykańskim. Gdy ambasador niemiecki poinformował ks. O'Flaherty'ego, że władze okupacyjne są świadome jego działalności, prałat zaczął spotykać się z członkami organizacji na schodach Bazyliki Św. Piotra, na terenie Watykanu. Z prałatem O'Flaherty współpracowali w tajemnicy księża, zakonnicy i świeccy, ukrywając uciekinierów we własnych domach w Rzymie i okolicy. Mussoliniemu nigdy nie udało się przekonać do siebie całego włoskiego społeczeństwa, część ludzi, w tym znaczna liczba arystokratów, sprzeciwiała się regułom faszyzmu i otwarcie, z narażeniem życia to głosiła. Ci właśnie ludzie pomagali O'Flaherty'emu, czy to oferując swoje domu, mieszkania, pałace, jako lokum dla uciekinierów, czy też często oddając swoje majątki na ten cel. W dość krótkim czasie naszemu bohaterowi udało się stworzyć aktywnie działającą grupę ludzi, dla których najważniejsze było niesienie pomocy Żydom oraz alianckim jeńcom z obozów. Wszystkim potrzebującym udzielano schronienia, karmiono ich i leczono, załatwiano im fałszywe dokumenty. Na zdjęciu widać fałszywą przepustkę na teren Państwa Kościelnego.

Bardzo zaangażowana w organizację pomocy i ukrywanie jeńców i Żydów, była urodzona na Malcie wdowa Chetta Chevalier. Chevalier, która nie zważając na grożące jej niebezpieczeństwo,  ukrywała ich we własnym domu, razem z jej własnymi dziećmi. Jej działalność nie została wykryta Żydowskie nabożeństwa były odprawiane w Bazylice Św. Klemensa, pod obrazem Tobiasza. Świątynia ta była pod jurysdykcją rządu irlandzkiego. Herbert Kappler, szef Gestapo w Rzymie, dowiedziawszy się o działalności watykańskiego purpurata, nakazał namalować białą linię na granicy pomiędzy Watykanem a Włochami. Gdyby O'Flaherty ją przekroczył, należało go natychmiast zastrzelić. Ludwig Koch, przywódca neofaszystowskiej policji włoskiej w Rzymie, miał kilkakrotnie wyrażać chęć długiego torturowania księdza przed egzekucją, jednak O'Flaherty nigdy nie został zatrzymany. Na zdjęciach poniżej- niemieccy żołnierze przy granicznej linii na Placu Św. Piotra oraz Monsignor i Sam Derry (Jego wierny "współpracownik").

Gdy siły alianckie dotarły w czerwcu 1944r. do Rzymu, 6425 uchodźców wciąż pozostawało przy życiu. Kościół katolicki, m.in. dzięki działalności ks. O'Flaherty'ego, pomógł w schronieniu 3000 w Castel Gandolfo, 200 do 400 wśród „członków” Gwardii Palatyńskiej, około 1500 w klasztorach, konwentach i kolegiach katolickich. Pozostałych 3700 ukrywało się w prywatnych domach.  

Prałat Hugh O'Flaherty został uhonorowany Orderem Imperium Brytyjskiego, amerykańskim medalem Wolności, izraelskim medalem Sprawiedliwy Wśród Narodów Świata odznaczeniami rządu Kanady i Australii. O'Flaherty nie przyjął przyznanej mu przez rząd włoski dożywotniej renty. Wszystkie okrutne działania największego wroga O'Flaherty'ego- Kapplera, zakończyły się skazaniem go na karę dożywotniego pozbawienia wolności.

Prałat O'Flaherty regularnie odwiedzał w więzieniu swojego dawnego nieprzyjaciela, ppłk. Herberta Kapplera. Czynił to miesiąc po miesiącu, będąc jedynym odwiedzającym. W 1959 Kappler przeszedł na katolicyzm i został ochrzczony przez O'Flaherty'ego

W 1960 Hugh O'Flaherty doznał poważnego udaru mózgu w czasie sprawowania mszy św. i został zmuszony do powrotu do Irlandii. Po powrocie do ojczyzny O'Flaherty zamieszkał ze swoją siostrą Bride Sheehan w Caherciveen.

W Killarney National Park w Irlandii na jego cześć zasadzono drzewa, nazwane Hugh O'Flaherty Trees.

W 1983 powstał film telewizyjny Purpura i Czerń ( The Scarlet and the Black) z Gregorym Peckiem w roli głównej, w którym zostały przedstawione losy O'Flaherty'ego od zajęcia Rzymu przez Niemców aż do wyzwolenia miasta przez wojska alianckie. Peck wystąpił też w roli O'Flaherty'ego w powstałym w 2006 słuchowisku BBC Radio 4  o losach Herberta Kapplera, proszącego o azyl na terenie Państwa Watykańskiego. Poniżej trailer z filmu z Gregory Peckiem.

W 2008 irlandzkojęzyczna telewizja TG4 nadała 51-minutowy film dokumentalny o Hughu O'Flahertym.

Książka wywarła na mnie ogromne wrażenie, rzadko można było spotkać na kartach historii Watykanu takie osoby jak ksiądz O'Flaherty. Oczywiście ze względu na to, że teren Państwa Kościelnego był chroniony przed Niemcami, księdzu było o wiele łatwiej działać, ale Watykan to nie tylko jeden duchowny, były ich setki, ale O'Flaherty miał na tyle serca, odwagi i pomysłowości, żeby rozkręcić taką akcję i koordynować ją tak długo z narażeniem własnego życia. Bez względu na sytuację O'Flaherty potrafił wypełnić swoje powołanie i zadanie, jako osoba duchowna. Autor pokazał nam w swojej książce osobę o wielkim sercu, osobę niezwykle odważną, mądrą i dobrą. 

Książka jest połączeniem biografii i powieści sensacyjnej, napisana jest konkretnie, językiem prostym, bez natłoku faktów, dat i wydarzeń. O okupacji Rzymu i II wojnie światowej autor wspomina tyle na ile dot. to działań głównego bohatera.  

Serdecznie dziękuję Wydawnictwu Promic za umożliwienie przeczytania książki, po którą najprawdopodobniej sama bym nie sięgnęła, a bardzo dużo bym przez to straciła. Nie znałam wcześniej postaci ojca O'Flaherty. Dzięki lekturze poznałam niezwykłego bohatera, który zasługuje na podziw i uznanie jako człowiek i kapłan.
Chętnie sięgnę po kolejne pozycje wydawnictwa Promic z serii losy.